พิมพ์

งานช่างฝีมือดั้งเดิม

banner d2

งานช่างฝีมือดั้งเดิม หมายถึง ภูมิปัญญา ทักษะฝีมือช่าง การเลือกใช้วัสดุ และกลวิธีการสร้างสรรค์ที่แสดงถึงอัตลักษณ์ สะท้อนพัฒนาการทางสังคม และวัฒนธรรมของกลุ่มชน แบ่งออกเป็น

๑. ผ้าและผลิตภัณฑ์จากผ้า หมายถึง ผลผลิตที่เกิดจากการทอ ย้อม ถัก ปัก ตีเกลียว ยก จก มัดหมี่ พิมพ์ลาย ขิด เกาะ/ล้วง เพื่อใช้เป็น เครื่องนุ่งห่ม และแสดงสถานภาพทางสังคม
๒. เครื่องจักสาน หมายถึง ภาชนะเครื่องใช้ประจำบ้านที่ทำจากวัตถุดิบในท้องถิ่น เช่น ไผ่ หวาย กระจู ลำเจียก โดยนำมาจักและสาน จึงเรียกว่า เครื่องจักสาน กลวิธีในการทำเครื่องจักสาน ได้แก่ การถัก ผูกรัด มัด ร้อย โดยใช้ตอก หวาย เพื่อให้เครื่องจักสานคงทนและคงรูปอยู่ได้ตามต้องการ
๓. เครื่องรัก หมายถึง หัตถกรรมที่ใช้รักเป็นวัสดุสำคัญในการสร้างผลงาน เช่น ปิดทองรดนํ้า ภาพกำมะลอ ประดับมุก ประดับกระจกสี ปั้นกระแหนะ และเขิน รักหรือยางรัก มีคุณลักษณะเป็นยางเหนียว สามารถเกาะจับพื้นของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่ประสงค์จะทา หรือถมทับหรือเคลือบผิวได้ดี ทำให้เป็นผิวมันภายหลังรักแห้งสนิท มีคุณภาพคงทนต่อความร้อน ความชื้น กรดหรือด่างอ่อนๆ และยังเป็นวัสดุที่ใช้เชื่อมสมุกหรือสีเข้าด้วยกัน
๔. เครื่องปั้นดินเผา หมายถึง หัตถกรรมที่ใช้ดินเหนียวเป็นวัตถุดิบหลักในการผลิต มีทั้งชนิดเคลือบและไม่เคลือบ โดยที่เนื้อดินเหนียวต้องมีส่วนผสมของทรายแม่นํ้าที่เป็นทรายเนื้อละเอียดและช่วยให้เนื้อดินแห้งสนิทไม่แตกร้าว ดินเหนียวที่ใช้ทำเครื่องปั้นดินเผาจากที่ต่างๆ ให้สีแตกต่างกัน
๕. เครื่องโลหะ หมายถึง สิ่งที่มีวัสดุหลักเป็นเหล็ก ทองเหลืองหรือทองแดง เครื่องโลหะที่ทำจากเหล็ก นิยมทำโดยการเผาไฟให้อ่อนตัวและตีเหล็กเป็นรูปทรงต่างๆ เครื่องโลหะที่ทำจากทองเหลือง นิยมนำทองเหลืองมาเผาจนหลอมเหลวแล้วจึงนำไปเทลงในแบบตามลักษณะที่ต้องการเสร็จแล้วนำมาตกแต่ง ส่วนเครื่องโลหะที่ทำจากทองแดง มีการนำทองแดงมาใช้เป็นโลหะเจือหลักสำหรับผลิตตัวเรือนของเครื่องประดับโลหะเงินเจือ
๖. เครื่องไม้ หมายถึง งานฝีมือช่างที่ทำจากไม้ซุงหรือไม้แปรรูปเป็นท่อน เป็นแผ่น เพื่อใช้ในงานช่างก่อสร้างประเภทเครื่องสับ เครื่องเรือน เครื่องบูชา เครื่องตั้ง เครื่องประดับ เครื่องมือ เครื่องใช้ เครื่องศาสตรา เครื่องดนตรี เครื่องเล่น และยานพาหนะ โดยอาศัยเทคนิควิธีการแกะ สลัก สับ ขุด เจาะ กลึง ถาก ขูด และขัด
๗. เครื่องหนัง หมายถึง งานหัตถกรรมพื้นบ้านที่ทำมาจากหนังสัตว์โดยผ่านกระบวนการหมักและฟอกหนังเพื่อไม่ให้เน่าเปื่อย และให้เกิดความนิ่มนวลสามารถบีบงอได้ตามที่ต้องการ เครื่องหนังนิยมนำไปใช้ในงานด้านศิลปะการแสดง รวมถึงอุปกรณ์อื่นๆ ที่มีหนังเป็นส่วนประกอบ
๘. เครื่องประดับ หมายถึง งานช่างฝีมือที่ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อการตกแต่งให้เกิดความงดงาม เริ่มต้นจากการใช้วัสดุที่หาได้ง่ายในท้องถิ่นนำมาผลิตและพัฒนาขึ้นเรื่อยๆ โดยใช้อัญมณีและโลหะมีค่าต่างๆ
๙. งานศิลปกรรมพื้นบ้าน หมายถึง งานที่มีการแสดงอารมณ์สะท้อนออกทางฝีมือการช่างให้เห็นประจักษ์เป็นรูปธรรมเพื่อตอบสนองต่อการยังชีพและความต้องการด้านคุณค่าความงาม เช่น งานเขียน งานปั้น งานแกะสลัก งานหล่อ เป็นต้น
๑๐. ผลิตภัณฑ์อย่างอื่น หมายถึง งานช่างฝีมือดั้งเดิมที่ไม่สามารถจัดอยู่ใน ๙ ประเภทแรกได้ ซึ่งอาจเป็นงานช่างฝีมือที่ประดิษฐ์หรือผลิตขึ้นจากวัสดุในท้องถิ่นหรือจากวัสดุเหลือใช้ เป็นต้น

  

ปีที่ขึ้นทะเบียน ภูมิภาค จังหวัด

ทั้งหมด
Total: 43 items Displaying: 11 - 20 items
  • ตะกร้อหวาย

    คำว่า “ตะกร้อ” ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานปี พ.ศ. ๒๕๒๕ ให้คำนิยาม “ตะกร้อ” ไว้ว่า “ของเล่นชนิดหนึ่ง ลูกกลม สานด้วยหวายเป็นตาๆ สำหรับเตะ” ตะกร้อเป็นกีฬาพื้นบ้านที่นับได้ว่าเป็นเอกลักษณ์ของไทยอย่างหน...

    เพิ่มเติม ...
  • บาตรบ้านบาตร

    บาตร คือ ภาชนะรองรับอาหารบิณฑบาตสำหรับพระภิกษุและสามเณรซึ่งมีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล เป็นหนึ่งในอัฐบริขาร ๘ อย่าง ที่บัญญัติไว้ในพระธรรมวินัย บาตรมี ๒ ชนิด คือ บาตรดินเผา และบาตรเหล็กรมดำ แหล่งทำบาตรที่เ...

    เพิ่มเติม ...
  • บาตรบ้านบาตร

    บาตรบ้านบาตรเป็นเครื่องใช้โลหะใส่อาหารเมื่อพระภิกษุสามเณรบิณฑบาตฉันอาหาร นับเป็นหนึ่งในแปดอย่างของเครื่องอัฐบริขารในพระพุทธศาสนา มีช่างบาตรทำบาตรด้วยมือสืบทอดมาจากสมัยกรุงศรีอยุธยาที่ย่านวัดพิชัย คลอง...

    เพิ่มเติม ...
  • บายศรี

    บายศรี บายมาจากภาษาเขมร แปลว่า ข้าว และศรีมาจากภาษาสันสกฤต แปลว่า สิริมงคล มิ่งขวัญ บายศรีจึงมีความหมายว่า ข้าวขวัญ หรือข้าวที่มีสิริมงคลเป็นมิ่งขวัญ บายศรีจะมีเครื่องประกอบ คือ ข้าวสุกที่หุงตักเอาที่...

    เพิ่มเติม ...
  • ประเกือมสุรินทร์

    ประเกือม เป็นภาษาเขมร หมายถึง ปะคำ เป็นคำเรียก เม็ดเงิน เม็ดทอง รูปทรงกลมที่นำมาร้อยเรียงกันเป็นเครื่องประดับคอ รูปแบบดั้งเดิมของประเกือมมี ๑๓ แบบ คือ ถุงเงิน หมอน แปดเหลี่ยม หกเหลี่ยม กรวย แมงดา กระด...

    เพิ่มเติม ...
  • ปราสาทศพ สกุลช่างลำปาง

    ปราสาทศพ เป็นเครื่องประกอบพิธีงานศพ ของชาวล้านนา มีรูปทรงเป็นปราสาทสำหรับ รองรับหีบศพในพิธีประชุมเพลิง (เผาศพ) ที่ป่าช้า แต่เดิมเป็นรูปแบบของปราสาทศพนกหัสดีลิงค์ ของพระเถระและชนชั้นปกครอง แหล่งผลิต ที...

    เพิ่มเติม ...
  • ผ้าขาวม้า

    ผ้าขาวม้า ไม่ใช่คำไทยแท้ หากแต่เป็นภาษาเปอร์เซียที่มีคำต้นเค้ามาจากคำว่า “กา-มาร์บันด์” (Kamar Band) “กามาร์” หมายถึงเอวหรือท่อนล่างของร่างกาย “บันด์” แปลว่า รัดหรือพัน คาดทับ เมื่อนำสองคำมารวมกันจึงม...

    เพิ่มเติม ...
  • ผ้าทอกะเหรี่ยง

    ผ้าทอกะเหรี่ยงหมายถึง การทอผ้าของชุมชนชาวไทยกะเหรี่ยงในเขตวัฒนธรรมราชบุรี มีเอกลักษณ์ที่กรรมวิธีการทอผ้าด้วยกี่เอว การทอผู้ทอต้องนั่งกับพื้น เหยียดขาตรงไปข้างหน้าทั้งสองข้าง เส้นยืนมีสายหนังคาดรัดโอบไ...

    เพิ่มเติม ...
  • ผ้าทอนาหมื่นศรี

    ผ้าทอนาหมื่นศรี เป็นผ้าทอมือด้วยเทคนิคการเก็บ ตะกอ (การสร้างเส้นยืน) สร้างลวดลายด้วยการทอยกเขา เพื่อเสริมเส้นพุ่งพิเศษ ซึ่งเป็นการทอลวดลายแบบเดียวกับ การทอเทคนิค “ขิด” ในภาคอีสาน แต่ในภาคใต้จะเรียกผ้า...

    เพิ่มเติม ...
  • ผ้าทอผู้ไทย

    มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเป็นสิ่งที่จะต้องให้การยอมรับชุมชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งชุมชนพื้นเมืองดั้งเดิม กลุ่มชน และปัจเจกชน ที่มีบทบาทสำคัญในการผลิต สงวนรักษา ธำรงไว้ และสร้างสรรค์ใหม่ซึ่งมรดกภูมิปัญญาทางว...

    เพิ่มเติม ...

หน้า 2 จาก 5