พิมพ์

ประเกือมสุรินทร์

ชื่อรายการ
ประเกือมสุรินทร์
ปีที่ขึ้นทะเบียน
พ.ศ. ๒๕๕๖
ภูมิภาค
ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ
สาระสำคัญโดยรวม

ประเกือม เป็นภาษาเขมร หมายถึง ปะคำ เป็นคำเรียก เม็ดเงิน เม็ดทอง รูปทรงกลมที่นำมาร้อยเรียงกันเป็นเครื่องประดับคอ รูปแบบดั้งเดิมของประเกือมมี ๑๓ แบบ คือ ถุงเงิน หมอน แปดเหลี่ยม หกเหลี่ยม กรวย แมงดา กระดุม โอ่ง มะเฟือง ตะโพน ฟักทอง จารย์ (ตะกรุด) มีขนาดต่างๆ กันตั้งแต่ ๐.๕ เซนติเมตร ถึง ๒.๕ – ๓ เซนติเมตร แกะลวดลายที่เลียนแบบจากธรรมชาติรอบตัว เช่น ลายดอกบัว ลายตาราง ลายดอกพิกุล ลายดอกจันทร์ เป็นต้น

การทำประเกือมบ้านเขวาสินรินทร์ มีประวัติความเป็นมายาวนานประมาณ ๒๗๐ ปี (พ.ศ.๒๒๖๒) สมัยเมื่อประเทศกัมพูชาเกิดกรณีพิพาทกับเวียดนาม ชาวเขมรกลุ่มหนึ่งซึ่งเป็นกลุ่มที่มีฝีมือช่างทำเงิน ทำทอง ได้อพยพออกไปตั้งอยู่บริเวณตำบลเขวาสินรินทร์ ปัจจุบันมีการทำเครื่องเงินประเกือมกันที่บ้านโชค บ้านสะดอ และบ้านเขวาสินรินทร์ ตำบลเขวาสินรินทร์ อำเภอเขวาสินรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ ในชุมชนมีช่างฝีมือหลายคนที่ยังคงผลิตเครื่องเงินประเกือม

การผลิตประเกือม เริ่มจากการนำเม็ดเงินบริสุทธิ์มาหลอมให้ละลาย หล่อเป็นแท่งแล้วรีดให้เป็นแผ่นบางๆ ด้วยการใช้ความร้อนจนอ่อนตัว ตีและรีดด้วยเครื่องจนมีความบางประมาณ ๔ มิลลิเมตร แล้วนำมาตัดตามรูปแบบลูกประเกือมที่ต้องการ ม้วนเชื่อมให้เป็นเม็ด ตกแต่งริมขอบด้วยการปิดฝาด้วยแผ่นเงินเล็กๆ ลักษณะโค้งนูน และปิดขอบด้วยเส้นลวดเงินให้เรียบร้อย อัดชันให้แน่นจนผิวเงินด้านนอกตึงเรียบ แล้วแกะลายให้งดงาม เสร็จแล้วใช้เหล็กแหลมเผาไฟให้ร้อนแทงทะลุชันให้เป็นรูสำหรับร้อยต่อกันเป็นเครื่องประดับ

ผู้เป็นช่างฝีมือประเกือมต้องผ่านพิธียกครูซึ่งมีเครื่องประกอบพิธี คือ เหล้าขาว ดอกไม้ ขันหมากเบ็ญจ ๑ ชุด ธูปเทียน ๑ ชุด และเงิน ๒๐ บาท หรือตามแต่ครูแต่ละท่านจะกำหนด เมื่อผ่านพิธีแล้วครูจึงถ่ายทอดวิชาให้ศิษย์ ช่างประเกือม สามารถทำเครื่องประดับได้ทั้งจากเงิน และทอง แต่เนื่องจากทองมีราคาแพง จึงนิยมทำจากเงิน นอกจากมีการสั่งทำเป็นชิ้นงาน จึงเป็นของสะสมของผู้ที่ชื่นชมงานฝีมือดั้งเดิม

ประเกือมเป็นงานช่างเครื่องประดับเงินทองรูปพรรณแบบเขมร ที่รักษาเอกลักษณ์ รูปแบบ ลวดลาย และวิธีการผลิตแบบดั้งเดิมด้วยเงินแท้ ๑๐๐ % ที่ตีได้บาง และอัดชันภายในเม็ดประเกือมทำให้แกะลายได้ชัดเจน งดงาม เป็นงานช่างฝีมือที่มีอยู่เฉพาะในตำบลเขวาสินรินทร์ ช่างทำประเกือมยังมีการสืบทอดทักษะกันอยู่มาก นายป่วน เจียวทอง ผู้นำกลุ่มเครื่องเงินบ้านโชค เป็นผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ที่อนุรักษ์มรดกงานช่างฝีมือเครื่องเงิน จนได้รับรางวัลมากมาย และเป็นผู้ที่บทบาทสำคัญในการเผยแพร่ ถ่ายทอดงานช่างฝีมือเครื่องเงินมาจนปัจจุบัน

  • Voting
    (0 โหวต)
  • Hits
    6692 views