พิมพ์

ซิ่นตีนจก

ชื่อรายการ
ซิ่นตีนจก
ปีที่ขึ้นทะเบียน
พ.ศ. ๒๕๕๒
ภูมิภาค
ภาคเหนือ
สาระสำคัญโดยรวม

s001ซิ่นตีนจก คือ ผ้าซิ่นที่มีโครงสร้าง ๓ ส่วน คือ ส่วนหัว ส่วนตัว และส่วนตีน ที่ทอด้วยกลวิธีจก การต่อเชิง (ตีนซิ่น) มีลวดลายพิเศษต่างจากผ้าซิ่นที่ใช้ปกติในชีวิต ประจำวัน ลวดลายจกที่นำไปต่อซิ่น เรียกว่า “ตีนจก” มีแหล่งผลิตสำคัญ (ที่ยังคงไว้ซึ่งลักษณะเฉพาะถิ่น) อยู่ที่ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ และอำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย

s002กรรมวิธีการทอผ้าจกเป็นการทอและปักผ้าไป พร้อมๆ กัน จกคือการทอลวดลายบนผืนผ้าด้วยวิธีการ เพิ่มด้ายเส้นพุ่งพิเศษเข้าไปเป็นช่วงๆ ไม่ติดต่อกันตลอด หน้ากว้างของผ้า การจกจะใช้ไม้หรือขนเม่นหรือนิ้วก้อย ยกขึ้นจก (ควัก) เส้นด้ายสีสันต่างๆ ขึ้นมาบนเส้นยืน ให้เกิดลวดลายตามที่ต้องการ

ผ้าตีนจกแบบดั้งเดิมของแม่แจ่ม สืบสายสกุล มาจากกลุ่มไทยวน นิยมใช้ฝ้ายย้อมสีธรรมชาติสำหรับ การจกลวดลาย ซึ่งค่อนข้างแน่น ด้ายเส้นยืนสีดำเป็นพื้นที่ สำหรับลวดลายจก ส่วนเส้นยืนสีแดงใช้เป็นพื้นที่สำหรับเล็บ (ช่วงล่างสุด) ของตีนจก จะไม่มีลวดลายจก ยกเว้นลวดลาย เป็นเส้นเล็กๆ สีขาวดำ เรียกว่า “หางสะเปา” การทอจก แบบดั้งเดิมของชาวอำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ ทอโดย ให้ด้านหลังของจกอยู่ด้านบน

ผ้าตีนจกแบบดั้งเดิมของบ้านหาดเสี้ยว สืบสายสกุล มาจากกลุ่มไทพวน นิยมใช้ฝ้ายสีแดงเป็นพื้นทั้งเส้นยืน และเส้นพุ่ง และใช้เส้นไหมย้อมสีต่างๆ เป็นลวดลายของจก ซึ่งมีลวดลายห่างๆ สามารถมองเห็นพื้นสีแดงได้ชัดเจน พื้นที่ของลวดลายจกกระจายไปเต็มผืนตีนจก มีเล็บสีเหลือง เล็กๆ อยู่ขอบล่างสุด การทอจกดั้งเดิมของหาดเสี้ยว ทอโดยให้ด้านหน้าของจกอยู่ด้านบน

ความงามของลวดลายผ้าตีนจก นอกจากจะสะท้อน ให้เห็นถึงฝีมืออันประณีตของช่างผู้ทอแล้ว ยังสะท้อนให้เห็น ถึงธรรมเนียมนิยมของสตรีชาวไท-ลาว ในการนุ่งซิ่นตีนจก ในโอกาสต่างๆ อีกด้วย เช่น การไปวัด การแต่งงาน ฯลฯ และความพร้อมที่จะออกเรือนเป็นแม่บ้านของกุลสตรี ไท-ลาว
รูปภาพ

ไฟล์มัลติมีเดีย

  • Voting
    (0 โหวต)
  • Hits
    23007 views