พิมพ์

ประเพณีรับบัว

ชื่อรายการ
ประเพณีรับบัว
ปีที่ขึ้นทะเบียน
พ.ศ. ๒๕๕๕
ภูมิภาค
ภาคกลาง
สาระสำคัญโดยรวม

ประเพณีรับบัวเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมายาวนานของชาวบางพลี จังหวัดสมุทรปราการ เกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ ๒ หรือกว่า ๑๘๐ ปีที่ผ่านมา (พระราชพงศาวดาร, ๒๓๗๐) ตรงกับวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๑๑ ของทุกปี โดยในอดีตประชาชนที่อยู่ในแถบบางพลีมีอยู่สามพวก คือ คนไทยเจ้าของพื้นที่กับคนลาว และคนมอญ คนทั้งสามกลุ่มได้ร่วมแรงร่วมใจกันหักร้างถางพงแยกออกไปคนละทิศคนละทาง เพื่อเพิ่มพื้นที่เพาะปลูกให้กลุ่มของตน ปรากฏว่าพวกมอญที่แยกไปทางลาดกระบังเพาะปลูกแล้วไม่ได้ผล จึงเตรียมตัวอพยพกลับปากลัดถิ่นเดิม (ปัจจุบันคืออำเภอพระประแดง) โดยเริ่มอพยพในวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๑๑ ก่อนออกพรรษาหนึ่งวัน จึงได้เก็บดอกบัวจากบางพลีที่มีอยู่จำนวนมากไปด้วย เพื่อนำไปบูชาพระคาถาพัน (เทศมหาชาติ) ที่ปากลัด ทั้งยังชักชวนว่าในปีต่อไป พอวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๑๑ ขอให้คนไทยเก็บดอกบัวรวบรวมไว้ที่วัดหลวงพ่อโตด้วย พวกตนจะมารับ พอถึงกำหนดก่อนวันนัดหมาย พวกมอญก็มารับดอกบัวตามที่ตกลงกัน แล้วนำดอกบัวไปบูชาหลวงพ่อโตส่วนหนึ่ง อีกส่วนหนึ่งนำกลับไปบูชาพระคาถาพัน ที่วัดของตนในวันออกพรรษา จากความร่วมแรงร่วมใจกันทำบุญและเลี้ยงดูเล่นสนุกสนานร่วมกันทุกปีนี้เอง จึงมีผู้สันนิษฐานว่าคงจะก่อให้เกิดความคุ้นเคยอันส่งผลให้การรับ-ส่งบัวที่เคยรับส่งกันแบบยกมือพนมอธิษฐานแล้วจึงส่งให้มือต่อมือ เปลี่ยนรูปแบบเป็นโยนบัวอย่างที่เห็นในปัจจุบัน

ในปัจจุบันการรับบัว-โยนบัวจะเป็นการจัดให้มีการแห่องค์หลวงพ่อโตจำลองไปตามลำคลองสำโรงระหว่างบางพลีกับหัวตะเข้หรือจระเข้ใหญ่และสำโรง ในวันขึ้น ๑๓ ค่ำ เดือน ๑๑ กลางคืนมีมหรสพตลอดคืนที่บริเวณวัดบางพลีใหญ่ใน โดยเริ่มมาตั้งแต่วันขึ้น ๑๑ ค่ำ เดือน ๑๑ จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี ในวันขึ้น ๑๓ ค่ำ เดือน ๑๑ ในช่วงเช้าตรู่ของวันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๑๑ จะเป็นงานประเพณีการส่งบัว-รับบัว ระหว่างชาวไทยชาวลาว กับชาวมอญในอดีต ต่อมาจึงเปลี่ยนเป็นการที่ชาวบางพลีโยนดอกบัวลงในเรือขบวนแห่พระพุทธรูปจำลองของหลวงพ่อโต เพื่อเป็นการทำบุญร่วมกัน การจัดงานดังกล่าวประกอบด้วยการนมัสการและขบวนแห่หลวงพ่อโต แห่งวัดบางพลีใหญ่ใน จังหวัดสมุทรปราการ ทั้งทางบกและทางน้ำ และยังจัดให้มีการแข่งขันกิจกรรมพื้นบ้าน อาทิ การจัดพานดอกบัว การประกวดเรือ และการแสดงการละเล่นพื้นบ้าน เช่น เพลงเรือ เป็นต้น ปัจจุบันยังมีกิจกรรมอื่น ๆ อีก อาทิ การจัดลานวัฒนธรรมและวิถีความเป็นอยู่ของคนไทย คนลาวและคนมอญในอดีต การจัดแข่งขันตอบปัญหาเรื่องประเพณีรับบัว การแข่งเรือมาด การแข่งขันการประกวดเรือที่เข้าร่วมขบวนพิธี เป็นต้น

ประเพณีรับบัวมีความสำคัญในด้านความเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่บรรพบุรุษของชาวบางพลีได้มอบไว้ให้ลูกหลานของตน มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์อันแสดงให้เห็นถึงอัตลักษณ์ชุมชนและความหลากหลายทางวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ แสดงให้เห็นถึงแบบอย่างของภูมิปัญญาบรรพบุรุษที่ได้ร่วมกันสร้างอัตลักษณ์ชุมชนบนพื้นฐานของความเป็นกัลยาณมิตร เอื้ออาทรช่วยเหลือซึ่งกันและกัน ทั้งอาชีพการงาน ตลอดจนความเชื่อในเรื่องบุญกุศลทั้งภพนี้และภพหน้า

อย่างไรก็ตาม ลักษณะของประเพณีและกิจกรรมประกอบต่าง ๆ ได้ผันแปรไปตามยุคสมัย และกำลังจะไม่เห็นเค้ามูลอุดมการณ์ดั้งเดิม การสืบทอดประเพณีรับบัวขาดการมีส่วนร่วมของชุมชนอย่างแท้จริง ทำให้สายใยวัฒนธรรมชุมชนเริ่มขาดหายไป จำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องมีการส่งเสริมสนับสนุนการกระตุ้นจิตสำนึกการมีส่วนร่วมของบุคคล กลุ่มบุคคลและชุมชนในการสืบทอด และปกป้องคุ้มครองมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมให้สืบทอดต่อไปอย่างไม่ขาดสายและสร้างความยั่งยืน เพื่อสืบสานพัฒนาและสืบทอดอนุรักษ์ทั้งประวัติและคติวิธีการ ไว้เป็นมรดกวัฒนธรรมท้องถิ่น ชุมชน และประเทศชาติ อีกทั้งรูปแบบของประเพณีรับบัวแบบดั้งเดิมได้เปลี่ยนแปลงไปจากเดิมที่ชาวมอญพายเรือจากคลองสำโรงมารับดอกบัวที่บางพลีได้และเปลี่ยนรูปแบบมาเป็นการแห่องค์จำลองหลวงพ่อโตทางน้ำ แต่เดิมชาวบ้านที่อาศัยอยู่ริมคลองสำโรงจะจัดโต๊ะหมู่บูชาที่ท่าน้ำ เพื่อรอรับขบวนเรือแห่องค์จำลองหลวงพ่อโต และจุดธูปเทียนบูชาที่โต๊ะหมู่บูชาที่ท่าน้ำหน้าบ้านเมื่อขบวนเรือแห่องค์หลวงพ่อโตจำลองแห่ผ่าน ปัจจุบันการตั้งโต๊ะหมู่บูชาแทบจะไม่มีให้เห็นอีกแล้ว และยังพบว่าคนรุ่นหลังจะมีการนมัสการองค์หลวงพ่อโตจำลองที่แห่มาทางเรืออย่างไม่สุภาพอีกด้วย

  • Voting
    (0 โหวต)
  • Hits
    5798 views