พิมพ์

ลิเกทรงเครื่อง

ชื่อรายการ
ลิเกทรงเครื่อง
ปีที่ขึ้นทะเบียน
พ.ศ. ๒๕๕๓
ภูมิภาค
ภาคกลาง
สาระสำคัญโดยรวม

ลิเกทรงเครื่อง เป็นการแสดงพื้นบ้านของภาคกลาง เริ่มมีขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ราวปี พ.ศ. ๒๔๕๐ โดยพระยาเพชรปาณี จัดแสดงขึ้นเป็นครั้งแรกที่โรง (หรือเรียกว่า วิก) ใกล้ป้อมพระกาฬ ริมคลองโอ่งอ่าง ตรงข้ามวัดราชนัดดารามlk001

ลิเกทรงเครื่อง เป็นการแสดงที่ผู้แสดงเจรจาร้องและรำแสดงท่าทางตามธรรมชาติ โดยมีวงปี่พาทย์บรรเลงประกอบการแสดง ผู้แสดงแต่งกายเลียนแบบเครื่องทรงและเครื่องราชอิสริยาภรณ์กำมะลอ ตัวพระสวมปันจุเหร็จยอด เสื้อเยียรบับ นุ่งผ้ายก สนับเพลา สวมสังวาลย์ ติดอินทรธนู สายสะพายประดับโบว์ที่บ่าทั้งสอง สวมถุงเท้าขาว ตัวนางสวมมงกุฎกษัตริย์ ใส่เสื้อแขนสั้นปักดิ้น สวมสังวาลย์ ห่มสไบ ประดับโบว์ที่บ่าทั้งสอง สวมถุงเท้าขาว นุ่งยกจีบหน้านาง

การรำที่สำคัญในการแสดง ประกอบด้วยการรำออกตัวของผู้แสดงโดยรำประกอบเพลงเชิด เพลงเสมอ การรำหน้าเตียง ซึ่งเป็นการรำใช้บท หรือการตีบทประกอบการร้องเพลงไทยเดิม โดยเนื้อหามักเป็นการบรรยายแนะนำตัวหรือเล่าเรื่องราว การรำเข้าพระเข้านาง หรือการรำเกี้ยวเป็นการรำระหว่างพระและนาง ซึ่งต้องใช้ทักษะทางการร่ายรำสูงโดยที่ทั้งคู่ต้องรำและร้องให้สัมพันธ์กัน การรำในเชิงการต่อสู้ หรือรำกระบวนไม้รบ ผู้แสดงต้องใช้ทักษะสูงในการร่ายรำอาวุธ มีทั้งอาวุธสั้นและอาวุธยาว เช่น ดาบ กริช ทวน กระบอง ผู้แสดงต้องฝึกหัดการใช้อาวุธให้คล่องตามเนื้อหาของเรื่องนั้นๆ นับเป็นวิชาการร่ายรำ อันสุดยอดแบบฉบับหนึ่งของการแสดงลิเกทรงเครื่อง

lk002lk003

นอกจากการรำแล้ว ผู้แสดงต้องมีกระแสเสียงการร้อง การเจรจาที่ชัดถ้อยชัดคำ แม่นยำในบท และรอบรู้ในเรื่องที่แสดง ดังนั้น ผู้แสดงลิเกจึงต้องมีทักษะทางการแสดงรอบด้านอย่างคล่องแคล่ว แสดงได้ถึงรสถึงอารมณ์ จนได้รับความชื่นชอบและเป็นขวัญใจของผู้ชมที่เรียกติดปากกันว่า ขวัญใจแม่ยก

ลิเกทรงเครื่องจัดเป็นต้นแบบของการแสดงลิเกในยุคต่อมาเนื่องจากกระบวนท่ารำ การร้องเพลงไทยเดิม และทางในการแสดง เป็นกรอบและแบบแผนที่ใช้สำหรับการแสดงลิเก โดยเฉพาะเพลงรานิเกลิงที่ครูดอกดิน เสือสง่า เป็นผู้คิดขึ้น และใช้ร้องเป็นอัตลักษณ์ของลิเกสืบต่อมา

แต่ปัจจุบัน กรอบในการแสดงลิเกทรงเครื่องได้เลือนหายไปตามกาลเวลา อันเนื่องมาจากวิธีการฝึกหัดกระบวนท่ารำ การร้อง การด้นกลอนแบบโบราณ มักไม่ได้รับความนิยมและวิถีทางการแสดงได้ปรับเปลี่ยนให้เข้ากับสมัยนิยม เพื่อความอยู่รอดทางการแสดง เช่น การแต่งกายด้วยเครื่องเพชรคริสตัลที่ดูแวววาว ซึ่งผู้ชมจะให้ความสนใจมากกว่าเครื่องแต่งกายแบบโบราณหายาก และที่สำคัญ ผู้แสดงลิเกทรงเครื่องได้ก็มีจำนวนน้อยลง จึงส่งผลให้หาชมลิเกทรงเครื่องได้ยากในปัจจุบัน

รูปภาพ

ไฟล์มัลติมีเดีย

  • Voting
    (0 โหวต)
  • Hits
    27504 views