พิมพ์

ก้านกกิงกะหร่า

ชื่อรายการ
ก้านกกิงกะหร่า
ปีที่ขึ้นทะเบียน
พ.ศ. ๒๕๕๕
ภูมิภาค
ภาคเหนือ
สาระสำคัญโดยรวม

“ก้านกกิงกะหร่า” เป็นการแสดงวัฒนธรรมไทใหญ่ ภาษาไทใหญ่คำว่า “ก้า” แปลว่า “ฟ้อนรำ” ดังนั้น“ก้านกกิงกะหร่า” แปลว่า “การฟ้อนรำนกกิงกะหร่า” ส่วนสำคัญของการแสดงประกอบด้วยตัวกินนร (กิงกะหร่า) ที่เรียกกันทั่วไปว่า "ตัวนก" ซึ่งมีส่วนประกอบ ๓ ส่วน คือ ปีก หาง และลำตัว ส่วนท่ารำ จะเป็นท่าที่เลียนแบบอากัปกิริยาของนกเช่น ขยับปีก ขยับหาง บิน กระโดดโลดเต้นไปมาตามจังหวะของกลอง สำหรับดนตรี ที่ใช้ประกอบจะนิยมวงกลองก้นยาวตีประกอบจังหวะและใช้ท่วงทำนองเป็นสิ่งกำหนดท่ารำด้วย

การรำนกกิ่งกะหร่าในอดีตจะเป็นการแสดงที่เฉลิมฉลองเทศกาลออกพรรษา ซึ่งแสดงตรงกับ เดือน ๑๑ ภาษาไทใหญ่เรียกว่า “ปอยเดือน ๑๑” หรือ “ออกหว่า” (หว่า แปลว่า พรรษา) ตามตำนานพุทธชาติ เมื่อครั้งพระพุทธเจ้าเสด็จนิวัติยังโลกมนุษย์จากบันไดทิพย์ที่พระอินทร์เนรมิตให้ เทวดา มนุษย์และสัตว์ในหิมพานต์ต่างพากันไปรับเสด็จด้วยความยินดี และมีการแสดงต่างๆ รวมทั้งการแสดงรำกิ่งกะหร่าด้วย ต่อมาการรำกิ่งกะหร่าได้ถูกประยุกต์ใช้กับเทศกาลงานบุญอื่นๆ และยังถือเป็นการสืบสานพระพุทธศาสนา การสร้างความสามัคคี รวมทั้งการรู้สำนึกในบุญคุณ

ปัจจุบันสามารถพบการแสดงกิ่งกะหร่าได้ในงานรับรองแขกบ้านแขกเมืองและการแลกเปลี่ยนวัฒนธรรมระหว่างภูมิภาคและระหว่างชาติอีกด้วย อย่างไรก็ตามการรำนกกิงกะหร่ากำลังเผชิญกับปัญหาสำคัญได้แก่ (๑) การรำนกกิงกะหร่าหมดความสำคัญในพิธีกรรม (เจ้าของวัฒนธรรมไม่เห็นคุณค่าของการรำนกกิ่งกะหร่าในพิธีกรรม) (๒) มีการนำรำนกกิงกะหร่าไปใช้ผิดประเภทโดยเฉพาะ “คนนอกวัฒนธรรม” ที่นำไปใช้ในเชิงธุรกิจมากกว่าในเชิงคุณค่า (๓) มีการนำการแสดงนกกิ่งกะหร่าไปใช้ในงานต่างๆ โดยเฉพาะคนนอกวัฒนธรรม ซึ่งมักไม่ได้กล่าวถึงและอ้างอิงแหล่งที่มาของการรำที่ถูกต้อง (๔) ในปัจจุบันพบว่าเริ่มมีการสืบทอดการรำนกกิงกะหร่า แต่พบว่าผู้ที่มาเรียนรู้นั้นส่วนมากเป็น “คนนอกวัฒนธรรม” ซึ่งมักเป็นการสืบทอดเน้นที่รูปแบบมากกว่าให้ความสำคัญกับส่วนที่เป็นคุณค่าและความหมายของการรำ

ตัวอย่างผู้ที่สืบทอดภูมิปัญญาศิลปะการแสดงแขนงนี้ อาทิ แม่ครู จันทร์นิพา ทองคำ ตำบลแม่เงา อำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน

  • Voting
    (0 โหวต)
  • Hits
    2361 views