พิมพ์

ภาษาและภูมิปัญญาท้องถิ่น " โซ่ (ทะวืง)"

บทคัดยอ

ภาษาแตละภาษาลวนมีคุณคา เปนมรดกของมนุษยชาติ ภาษาเปนระบบสื่อสารที่สรางขึ้นจาก ภูมิปญญาเฉพาะของแตละกลุมชน ภาษาจึงเปนทั้งระบบความคิด ระบบความรู ความเขาใจโลกและ สิ่งแวดลอม เปนปูมบันทึกภูมิปญญาและสัญลักษณทางวัฒนธรรมของแตละกลุมชน การเปลี่ยนแปลงในสังคมปจจุบันเปนผลมาจากโลกาภิวัฒนและยุคของการสรางชาติเมื่อกวา 30 ปที่ ผานมา ทําใหหลายภาษาตกอยูในภาวะวิกฤต โดยในจํานวนกวา ๗๐ กลุมภาษาในประเทศไทย มีจํานวนถึง ๑๕ กลุมที่อยูในกลุมภาวะวิกฤตรุนแรงใกลสูญ (สุวิไล เปรมศรีรัตน, ๒๕๕๒) จึงมีความจําเปนอยางเรงดวนที่ จะตองรวบรวมและบันทึกองคความรูดานภาษา และภูมิปญญาทองถิ่นอยางเปนระบบ เพื่อสงเสริมใหเกิดการ สงวนรักษาและสืบสานการใชภาษาทองถิ่นและภูมิปญญาในหมูเยาวชนหรือชนรุนหลังตอไป โครงการบันทึกรวบรวม เพื่อการสงวนรักษาภาษาและภูมิปญญาทองถิ่นของกลุมชาติพันธุ : ภาษาโซ (ทะวืง) มีวัตถุประสงคเพื่อปกปองคุมครองมรดกภูมิปญญาทางวัฒนธรรม โดยศึกษา บันทึก รวบรวมขอมูลและจัดทําคลังขอมูลมรดกภูมิปญญาทางดานภาษาวัฒนธรรม และภูมิปญญาของกลุมชาติพันธุ โซ (ทะวืง) ซึ่งอยูในตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก สาขาเวียดติก โดยศึกษาระบบภาษา คําศัพท วรรณกรรม ทองถิ่น ตลอดจนองคความรูและภูมิปญญาทองถิ่นที่ผานภาษาตามสาขาของการขึ้นทะเบียนเปนมรดกทาง วัฒนธรรมของชาติ ดังนี้ ๑) สาขาศิลปะการแสดง ไดแก การฟอนรําของชาวโซ (ทะวืง) ๒) สาขางานชางฝมือ ดั้งเดิม ไดแก การสานเสื่อใบเตย ๓) สาขาวรรณกรรมพื้นบาน ไดแก นิทานพื้นบาน และบทเพลงพื้นบาน ๔) สาขากีฬาภูมิปญญาพื้นบาน ไดแก การละเลนพื้นบาน ๕) สาขาแนวปฏิบัติทางสังคม พิธีกรรม และงาน เทศกาล ไดแก การไหวผีปูตา และ ๖) สาขาความรูและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล ไดแก สมุนไพรพื้นบาน การดําเนินงานในโครงการนี้ไดมุงเนนกระบวนการมีสวนรวมของชุมชนเปนสําคัญ เพื่อใหชุมชนกลุม ชาติพันธุโซ (ทะวืง) มีกําลังใจ และเกิดจิตสํานึกในการสงวนรักษาภูมิปญญาทองถิ่นของตน เพื่อใหเปนมรดก ทางวัฒนธรรมของชาติ และนําภูมิปญญาทองถิ่นที่คนพบไปใชใหเกิดประโยชนตอสังคมโดยสวนรวม และยัง นําไปสูการนําเสนอยูเนสโก ใหเปนมรดกภูมิปญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติเมื่อประเทศไทยเขาเปนภาคี ตอไป ผลจากการศึกษาวิจัยนี้จะเปนประโยชนโดยตรงกับชุมชนโซ (ทะวืง) และวงวิชาการดานภาษาและ ชาติพันธุ เนื่องจากเปนการบันทึกเก็บรวบรวมองคความรูภูมิปญญาดานภาษา วัฒนธรรมและภูมิปญญาของ กลุมชาติพันธุตนเองในรูปแบบตาง ๆ เชน เอกสาร ภาพนิ่ง ภาพเคลื่อนไหว อันเปนแนวทางในการสงวนรักษา มรดกภูมิปญญาทางวัฒนธรรม เพื่อการดํารงรักษาความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรมที่มีคุณคาของ ประเทศและของมนุษยชาติโดยสวนรวม

คณะวิจัย