พิมพ์

งานตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้

งานตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้

เรื่อง : งานตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้

Title :

ผู้วิจัย : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรรณี วิรุณานนท์ 

 

          รองศาสตราจารย์ ดร.โยธิน แสวงดี             

 

          อาจารย์ ปวีณา กุลประสูติ                      

 

          อาจารย์ ธัญพลอย นุตเกษม                   

          อาจารย์ ณัฐชนน สตันยสุวรรณ                

บทคัดย่อ (ภาษาไทย)

          งานช่างตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้เป็นศิลปกรรมพื้นบ้านอันล้ำค่าของประเทศไทย เช่น ลักษณะกระดาษ วิธีการตอกกระดาษ สี ลวดลาย อุปกรณ์ที่ใช้ การออกแบบ วัตถุประสงค์ในการใช้งาน ประวัติความเป็นมา และวิธีการถ่ายทอด การรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลงานช่างตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้ที่จังหวัดสงขลาและจังหวัดนครศรีธรรมราชเพื่อใช้ในการจดทะเบียนขึ้นเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ได้เริ่มดำเนินการวิจัยเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2557 ถึงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2558 เป็นเวลา 1 ปี มีข้อค้นพบที่โดดเด่นชี้ได้ว่า งานตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้มีการใช้ในงานประเพณีที่เป็นงานบุญต่างๆ เช่น ประเพณีลากพระหรือชักพระ ประเพณีบุญสารทเดือนสิบ ประเพณีวันว่าง งานแข่งว่าว ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ และหีบศพ และงานประดับโลงศพ แต่ปัจจุบันงานตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้เหลือเพียงการนำมาประดับโลงศพ เนื่องจากมีเทคโนโลยีในสติ๊กเกอร์เข้ามาแทนที่และสามารถทำลวดลายได้เหมือนงานตอกกระดาษ มีราคาถูกกว่า และทำได้รวดเร็วกว่า

กระดาษที่ใช้เป็นกระดาษทองอังกฤษหรือกระดาษทองเกรียบที่ในอดีตมาจากประเทศออสเตรีย ปัจจุบันส่วนใหญ่จะมาจากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนจีน แต่ยังมีบางส่วนที่มาจากประเทศออสเตรีย ลวดลายหลักของงานตอกกระดาษเป็นลายลูกฟักก้ามปูหรือลายประจำยามก้ามปู ปัจจุบันจะพบเห็นการใช้ประดับโลงศพเป็นหลักและจะมีการประดับบนเรือชักพระช่วงงานสารทเดือนสิบอยู่บ้าง การกระจุกตัวของงานช่างตอกกระดาษยังคงมีอยู่ที่จังหวัดสงขลาและจังนครศรีธรรมราช ส่วนจังหวัดตรังและจังหวัดใกล้เคียงพบว่ามีความเบาบาง ความโดดเด่นของลวดลายที่จังหวัดสงขลาและจังหวัดนครศรีธรรมราชมีความแตกต่างกัน ลวดลายกนกโลงหรือกระหนกโลงทองที่จังหวัดสงขลายังคงมีความเป็นลวดลายไทยดั้งเดิมอยู่ แต่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราชลวดลายไทยจะมีการเน้นความคิดสร้างสรรค์ที่มีการแต่งเติมเพิ่มความเป็นอัตลักษณ์ของตนเอง เช่น การสร้างลวดลายไทยและการเดินมุก

          ปัจจุบันนี้งานช่างตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้ของไทยมีความนิยมลดลง เพราะค่าใช้จ่ายในการทำที่มีราคาสูง ขณะเดียวกันงานสติ๊กเกอร์เข้ามาแทนที่ ดังนั้น งานช่างตอกกระดาษจะนิยมใช้ประดับโลงศพชองผู้เสียชีวิตที่มีชื่อเสียงทางสังคมหรือผู้ใหญ่ในครอบครัว เช่นเดียวกันกับงานวัด ประเพณีลากพระหรือชักพระ หรือประเพณีต่างๆ มีการนำลวดลายไทยมาใช้ เช่น มีการพิมพ์ซีลสกรีนลงบนสติ๊กเกอร์เลียนแบบงานตอกกระดาษ และสามารถนำไปใช้งานได้รวดเร็ว ที่น่าสนใจยิ่งคือการถ่ายทอดความรู้เพื่อการรักษาและการอนุรักษ์ช่างฝีมือไว้ เพราะไม่มีการสอนหรือถ่ายทอดองค์ความรู้อย่างเป็นระบบ เช่น สอนในชั้นเรียน จัดทำคู่มือ ชี้นำวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นให้ทราบ ในทางตรงกันข้ามควรใช้การถ่ายทอดไปพร้อมกับการปฏิบัติงานในลักษณะผู้ช่วยช่างหรือคนช่วยแรง เช่น ลูกชาย ภรรยา หรือญาติผู้ใกล้ชิด ดังนั้น ความรู้จึงไม่มั่นคงเพราะหากไม่เข้ามามีส่วนร่วมสม่ำเสมอ ก็จะไม่สามารถจำลวดลาย จัดลาย และประดับลายได้ถูกต้อง ด้วยเหตุนี้ จึงคิดว่ามีความจำเป็นที่จะต้องให้ความสำคัญกับการจัดทำคู่มืออธิบายรายละเอียดทุกขั้นตอนของงานตอกกระดาษพื้นบ้านภาคใต้นี้ไว้

Abstract

          The traditional intricate paper cutting techniques of the southern Thailand is a traditional production process that is every valuable and it could be categorized into a type of Thai folk art. This type of art can be explored in numeral aspects such as its long history, the purposes, the specific materials, the spcailize tools, and the processing of learning this method from the artisan. The information and data on this subject was primary collected from artisans who practices this technique and live in Southern provinces of Thailand, Songkhla and Nakhon Si Thammarat. This research is a one of essential document that will be submitted to the government of Thailand and will be considered by the group of committees to acclaim it as national intangible cultural heritage. The prior of conducting this research began from December 30, 2014  to December 30, 2015. The research result shows; the traditional intricate paper cutting process is a main production technique for creating ornaments to be used as decorating objects in various southern ritual events, ceremonies and festivals, e.g. Chak Phra Festival, Tenth Lunar Month Festival, Wan Wang Festival, Annual Kite Competition, Har Par Kuan Tard Festival, and the Thai traditional funerals. The popularity of this method has been decreasing in the past decades due to the faster production of decorative ornaments new technologies from the new technologies and the available cheaper materials. Currently, it can be found only on the decoration of Thai traditional coffins.

          In the historic record shows that the require material, gold and silver aluminum foil, for the traditional intricate paper cutting techniques were import from Austria, but China has become the leading supplier for artisans who still practice this method nowadays. The decorative ornaments that produces from this production techniques, are traditional Thai pattern design, of which Lai Fuk Karm Po and Pla Jum Yang Karm Po are mostly used. At present, these two patterns can be easily found on the decoration ornaments of traditional coffins and structures used at Chak Phra Festival in the Tenth Lunar Month. Artisans who still have the knowledge and practice this production technique are largely living in Songkhla and Nakhon Si Thammarat provinces and some in Trang province. The traditional Thai patterns created by the artisans from Songkhla can be easily differentiated from those created by the artisans from Nakhon Si Thammarat province. That is, all of the ornament elements in the Ka Nonk Lhong or Ka Nonk Lhong Tong pattern from Songkhlaprovince remains unchanged, while in Nakhon Si Thammarat province, the pattern had evolved and been modified by the artisans to create a more unique pattern, e.g. using mother of pearl inlay in the traditional Thai patterns.

          At the current state, the popularity of the traditional intricate paper cutting techniques has been decreasing due to high production cost, and the intervention of new production technology and materials such as silk screening on stickers.  Hence, the traditional intricate paper cutting techniques have been specifically reserved for decorating a coffin for a distinguished person, as well as enriching the important annual festivals or celebrations. There has not yet been any publication of all details and knowledge in this subject to pass on to the next generation of young artisans.  As previously practiced, all traditional knowledge was passed on to others (e.g. family members) via the apprenticeship, in which a young learner had to work closely with the artisan himself, thus making it hard to acquire thorough knowledge from merely observation. In conclusion, this research seriously recommends that a detailed guidebook of the traditional intricate paper cutting techniques be produced and passed on to the interested people to preserve these invaluable techniques

icon pdf en
icon pdf thdownload