พิมพ์

เครื่องมุกไทย

 

เรื่อง  : เครื่องมุกไทย

Title  :

ผู้วิจัย : นายบุญชัย ทองเจริญบัวงาม

ปีงบประมาณ : 2558

บทคัดย่อ

งานช่างประดับมุกของไทย ถือเป็นงานช่างประณีตศิลป์ชั้นสูงของไทย ที่ทรงคุณค่าอันมีเอกลักษณ์เป็นหนึ่งเดียวมิอาจหาชนชาติใดทำเสมอเหมือนได้ พร้อมด้วยความงดงามทางด้านงานช่างประณีตศิลป์อันสะท้อนออกมาทางผลงานศิลปวัตถุ-และงานสถาปัตยกรรมล้วนวิจิตรพิสดารยิ่งนักที่ทำให้ใครได้เห็นแล้วทำให้ทึ่งในความวิจิตรงดงาม

  งานช่างประดับมุกถือเป็นงานช่างโบราณแขนงหนึ่งในงานช่างสิบหมู่ของไทยซึ่งจะรู้จักกันในนามของคำว่า “หมู่ช่างรัก” ถือเป็นงานช่างที่ต้องอาศัยความละเอียดอ่อนวิริยะอุสาหะอย่างมากในการสร้างสรรค์ผลงาน ด้วยความยากลำบากในการสร้างสรรค์ผลงานซึ่งต้องอาศัยทักษะความชำนาญมิใช่น้อยในการฉลุลายบนเปลือกหอยทะเลที่มีความโค้ง ด้วยความลำบากในการฉลุให้เป็นลวดลายละเอียดมีขนาดเล็กสุดเท่าหัวเข็มมุด แล้วนำไปติดตกแต่งลงบนชิ้นงาน หรือหุ่นโครงสร้างภายในที่ทำด้วยไม้ที่มีน้ำหนักเบา เช่น หวาย ไม้ไผ่ ไม้ทองหลางผุ โดยใช้ยางรักเป็นตัวประสานให้ชิ้นมุกยึดติดกับภาชนะหรือหุ่นโครงสร้างภายในนั้นให้เกิดเป็นลวดลายตามต้องการเมื่อยางรักแห้งสนิทจึงนำไปขัดด้วยกระดาษทรายให้ลวดลายปรากฏขึ้นเสมอกับพื้นผิวรักสีดำจนเกิดความเงางาม ตลอดจนรังสรรค์ผลงานที่เป็นงานวิจิตรศิลป์ที่ประกอบในงานสถาปัตยไทยเช่น บานประตู บานหน้าต่าง เครื่องใช้ต่างๆเพื่อประกอบอิสริยยศและเครื่องประกอบสมณศักดิ์ ของเจ้านายสมัยรัตนโกสินทร์ เช่น พระแท่นราชบัลลังก์ประดับมุก เจียด เตียบ โตก พานแว่นฟ้า หีบพระธรรม ฝาบาตร ตลอดจนข้าวของเครื่องใช้ในพระพุทธศาสนา เช่น บานประตูประดับมุกพระอุโบสถวัดบรมพุทธาราม พระนครศรีอยุธยา ดังจะปรากฏหลักฐานตัวอักษรมุกระบุถึง สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศได้โปรดเกล้าให้จัดสร้างขึ้นถวาย ได้ระบุวัน เดือน ปี จำนวนช่าง และวันที่สำเร็จอย่างชัดเจน ตามหลักฐานที่ปรากฏจึงกลายเป็นหลักฐานที่สำคัญยิ่ง สำหรับงานช่างแขนงนี้ อันแสดงถึงความเจริญรุ่งเรือง สูงสุดในงานประดับมุกไทย ที่ได้คิดค้นขึ้น มีผลงานอันวิจิตรพิสดาร งดงาม สามารถสืบทอดลงมาจนถึงปัจจุบันนี้ ทั้งนี้ยังเป็นสิ่งที่บ่งบอกถึงเอกลักษณ์ ของงานช่างไทย ที่มีประวัติอันยาวนาน

icon pdf endownload
icon pdf th