พิมพ์

หมอลำ

เรื่อง              : หมอลำ

Title             :  Molam Singer

ผู้วิจัย            : ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.สิทธิศักดิ์  จำปาแดง 

                       ประเทศ ปัจจังคะตา 

                       สมชาย  นิลอาธิ

                       ราชันย์ นิลวรรณาภา

                       วัชรวร วงศ์กัณหา

                      กล้า  ศรีเพชร

                      ศักดิ์ศรี มาศพันธ์

                      ธวัชชัย ดื่มโชค

                      อภิสิทธิ์ เบื้องบน

                     ไกรฤกษ์  สัพโส

                     รุ่งสวัสดิ์  บุญไชย

ปีงบประมาณ   : 2558 

บทคัดย่อ

           หมอลำเป็นศิลปินพื้นบ้านทางภาคตะวันออกเฉียงเหนือเป็นผู้ฝึกฝนจนชำนาญเพื่อถ่ายทอดศิลปะการขับร้องท้องถิ่น เรียกว่า ลำ ซึ่งเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางในภูมิภาคตลอดจนชาวไทยทั่วไป การศึกษาครั้งนี้ได้ศึกษาวัตถุประสงค์ไว้เพื่อศึกษา ๑) รวบรวมและจัดเก็บข้อมูล มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ด้านศิลปะการแสดงโดยชุมชนมีส่วนร่วม ๒) เพื่อจัดทำคลังข้อมูลสาระองค์ความรู้และวรรณกรรมคำกลอน ของศิลปะการแสดงหมอลำอันเป็นภูมิปัญญาในเขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย  ๓) เพื่อสังเคราะห์กระบวนการมีส่วนร่วมในการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูล กระตุ้นจิตสำนึก ปกป้องคุ้มครอง และอันเป็นการดำรงรักษาศิลปะการแสดงหมอลำ ๔) เพื่อนำไปสู่การเสนอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ และนำเสนอยูเนสโกให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติ พื้นที่ศึกษาหลักประกอบด้วย บ้านแต้ ตำบลธวัชบุรี อำเภอธวัชบุรี จังหวัดร้อยเอ็ด บ้านปลาค้าว ตำบลปลาค้าว อำเภอเมือง จังหวัดอำนาจเจริญ และบ้านหนองเลิง ตำบลแคน อำเภอคำเขื่อนแก้ว จังหวัดยโสธร และพื้นที่เกี่ยวข้อง กลุ่มบุคคลที่เข้าร่วมกิจกรรมประกอบด้วย ศิลปินหมอลำ นักดนตรี นักเรียน นิสิตสาขาดุริยางคศิลป์ นักศึกษามหาวิทยาลัยขอนแก่น นักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด  วิธีการดำเนินงาน ๑) จัดเวทีชี้แจงโครงการ  ๒) ประชุมเชิงปฏิบัติการ     ๓) เก็บข้อมูลภาคสนาม  ๔) จัดระบบข้อมูลรวบรวมผลงานคัดสรรผลงานสำหรับเป็นต้นแบบในกิจกรรมการอนุรักษ์และถ่ายทอดให้กับเยาวชน อีกส่วนหนึ่งจัดระบบพัฒนาฐานข้อมูล  ผลการจัดทำโครงการปรากฏดังนี้

สภาพความรู้เชิงเอกสาร หมอลำ หมอแคน เป็นวัฒนธรรมร่วมในลุ่มแม่น้ำโขงดังปรากฏหลักฐานรูป คนเป่าแคน หน้ากลองมโหระทึก อายุราว ๒๕๐๐ – ๓๐๐๐ ปีมาแล้ว ส่วนการขับลำมีความสำพันธ์ กับกลุ่มชาติไทยลาวมาตั้งแต่โบราณ โดยมีการอพยพข้ามไปมา เกี่ยวข้องกับการแสวงหาแหล่งดำรงชีพและภัยทางการเมืองเริ่มตั้งแต่สมัยอยุธยาเรื่อยมา จนกระทั้งต้นกรุงรัตนโกสินธุ์ โดยเฉพาะในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หัวเมืองอีสานมีความสำพันธ์อย่างแน่นแฟ้น ในเชิงการเมืองการปกครอง รวมทั้งวัฒนธรรมในด้านการศาสนา ศึกษา เศรษฐกิจ สังคม ทำให้ศิลปะการแสดงหมอลำมีการปรับตามสภาพของแต่ละยุคสมัยในฐานะสื่อที่เข้าถึงประชาชนมากที่สุด หมอลำได้สร้างสรรค์ผลงานจำนวนมาก เป็นศิลปะของท้องถิ่นนิยมอย่างแพร่หลายมาจนถึงปัจจุบัน

ส่วนภัยคุกความมรดกภูมิปัญญา คือการเปลี่ยนแปลงค่านิยมของคนรุ่นใหม่ นโยบายเศรษฐกิจ  การจัดเก็บข้อมูล แบ่งได้ ๔ กลุ่มคือ  ๑) หมอลำประเภทไม่เป็นละคร  ๒) หมอลำประเภทที่เป็นละคร  ๓) หมอลำในพิธีกรรม  ๔)ทำนองเบ็ดเตล็ด กิจกรรมการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรม ได้ดำเนินการดังนี้  ๑) เก็บรวบรวมข้อมูลภาคสนาม ๒) นำข้อมูลมาปรับใช้ในชุมชน ๓) จำทำฐานข้อมูลสำหรับไว้ศึกษารายละเอียดต่อไป

สรุปได้ผลจากการดำเนินโครงการได้ข้อมูลค่อนข้างครอบคลุม เกิดกิจกรรมสงวนรักษาของชุมชน ทั้ง ๓ แห่ง รวมทั้งพื้นที่ที่เกี่ยวข้อง ซึ่งเป็นการธำรงรักษาหมอลำให้คงอยู่เป็นมรดกของชาติและมรดกของมนุษยชาติตามลำดับ  


ABSTARCT

Molam a folk artist in the Northeast. As well as training local experts to convey the art of singing called Lam, who was widely known in the region as well as Thailand in general. This study has the objective to study.1) collect and store data. The intangible cultural heritage The performing arts community involvement, 2) to provide data warehousing, content knowledge and literary poetry. The wisdom of the performing arts singer in the northeast of Thailand, 3) to synthesize the processes involved in the collection and storage. encouraging protection The maintenance and performing arts singer and  4) to lead to the emergence of the intangible cultural heritage of the nation. And presented by UNESCO as intangible cultural heritage of humanity. The main study area : Ta village ,Thawatchaburi sub-distric,  Thawatchaburi district, Roi ed province,  Pla Khaw  village,  Pla Khaw sub-distric ,  meūang district,  Amnat Charoen province, Nong Leang village,  Kaen Yai sub-district, Kam Kuen Kaew District, Yasothorn province  andrelatedareas. People attending the event include artists, singer, musician, student  College of Music, Mahasarakham University, students Roi Et Rajabhat University students How the first stage the project. 2) Workshop 3) Data Field 4) The data collected works. Picks for work as a model in conservation activities and convey to the youth. Another part of the database system. The results of the project are as follows.

            MoLam document the knowledge culture in the Mekong River Canyon is the unidentified man aged around grandly dryer drum Canon 2500 - 3000 years ago. The drive ships with relationships. Thailand, Laos, ethnic groups since ancient times. The evacuation of the crossing. Associated with sources of livelihood and political disaster ever since the Ayutthaya period. Until the early Rattanakosin. Especially during the reign of King Rama V. East districts have very strong relationships. In politics Including culture, religion, education, economy, society in the field of performing arts singer has made adjustments to the condition of each era as the most accessible media. Lam has created many jobs. Local art is widely popular today.

The threat of intellectual heritage Is to change the values of a new generation. Economic policy The store is divided into four groups: 1) an operetta singer Type 2) the opera singer category 3), singer in the ritual. 4) Miscellaneous music Activities for preserving cultural heritage. Was conducted as follows: 1) data collection, field 2) the data applied in the Community 3) recognized the database for further details.

The results from the project have relatively comprehensive information. Preservation of community activities, including the three related areas. This maintains the singer to remain as national heritage and the heritage of humanity, respectively.


icon pdf thdownload (81.9 MB)