พิมพ์

รายงานวิจัยโครงการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม (ละครลิง)


เรื่อง   :   รายงานวิจัยโครงการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลมรดกภูมิปญญาทางวัฒนธรรม (ละครลิง)

Title  :   The Research Report of Inventorying of Intangible Cultural Heritage (Monkey Show)

ที่ปรึกษาโครงการวิจัย     :     ศาสตรจารย์สุกัญญา  สุจฉายา
หัวหน้าโครงการวิจัย       :     รัตนพล  ชื่นค้า 

ปีงบประมาณ     :     ๒๕๕๗ 
 


 
บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้มุ่งสํารวจและรวบรวมองค์ความรู้ละครลิงทั้งหมดในประเทศไทย ตลอดจนรวบรวมบันทึกองค์ความรู้วิเคราะห์การสืบทอดและบทบาทของการแสดงละครลิง คณะศิษย์พระกาฬ ซึ่งเป็นคณะละครลิงเพียงคณะเดียวที่ยังคงจัดแสดงอยู่ในปัจจุบัน เพื่อให้คณะศิษย์พระกาฬ เกิดความภาคภูมิใจและเกิดจิตสํานึกในการปกป้องคุ้มครององค์ความรู้ ละครลิงของตน ในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติผ่านการค้นคว้าเอกสาร บันทึกการแสดง การลงพื้นที่สัมภาษณ์ชุมชนการแสดงที่จังหวัดนครสวรรค์ราชบุรีและกรุงเทพมหานคร

งานวิจัยนี้ยังได้ดําเนินการผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน แบ่งเป็น ๑) การให้ความยินยอมจากคณะศิษย์พระกาฬในการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูล ด้วยวิธีการสัมภาษณ์และการลงพื้นที่ภาคสนามเพื่อเก็บข้อมูลการแสดงจริง ๒) การบันทึกภาพเคลื่อนไหวการแสดงละครลิงคณะศิษย์พระกาฬ ๓) การจัดทําแบบสอบถามข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะให้ ละครลิงเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ๔) การจัดโครงการรับฟังข้อคิดเห็น/ข้อเสนอแนะให้ ละครลิงเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ที่สวนสัตว์พาต้า ปิ่นเกล้า กรุงเทพมหานคร ๕) การจัดโครงการสัมมนาวิชาการละครลิง”: มหรสพพื้นบ้านกับการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม โดยความร่วมมือของภาควิชาวรรณคดีคณะกรรมการฝ่ายวิจัย คณะมนุษยศาสตร์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์และกรมสงเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม และ ๖) การจัดโครงการคืนความรู้สู่ชุมชนการแสดง ที่สวนสัตว์

ผลการศึกษาพบว่า องค์ความรู้ละครลิงในประเทศไทยประกอบด้วยองค์ความรู้ของละครลิงคณะวัฒนาวานร คณะลิงไทยมั่นคง คณะดํารงศิลปวานร และคณะศิษย์พระกาฬ ปัจจุบันเหลือละครลิงคณะศิษย์พระกาฬเพียงคณะเดียวที่ยังคงจัดแสดงอยู่ และมีการสืบทอดองค์ความรู้ให้แก่สมาชิกในสายตระกูล โดยผู้ที่มีองค์ความรู้ละครลิงมากที่สุด คือนายปัญญา กันรอบรู้และผู้สืบทอด

องค์ความรู้ละครลิง ได้แก่ นายวัชระ กันรอบรู้นางวัชรีกันรอบรู้และนายประกิจ กันรอบรู้ สภาพปัจจุบันของการแสดงละครลิง คณะศิษย์พระกาฬได้รับความนิยมน้อยลงเมื่อเทียบกับอดีต แต่ยังคงมีบทบาทในด้านการให้ความบันเทิงและด้านพิธีกรรมการแก้บนที่ศาลพระกาฬ จังหวัดลพบุรีผลจากการวิเคราะห์แบบสอบถามการเสนอขึ้นทะเบียนละครลิงเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติพบว่า ๑) องค์ความรู้ละครลิงมีความเสี่ยงที่จะสูญหายสูง ๒) การชมละครลิง เป็นการช่วยอนุรักษ์ศิลปะการแสดงพื้นบ้านให้คงอยู่ต่อไป ๓) คณะศิษย์พระกาฬมีบทบาทสําคัญต่อการสืบทอดการแสดงละครลิงในปัจจุบัน ๔) ละครลิงควรได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม อยู่ในระดับมากที่สุด นอกจากนั้นผลการวิจัยยังพบว่าปัจจัยที่ส่งผลคุกคามองค์ความรู้ ละครลิงในปัจจุบันมี ๓ ปัจจัย ได้แก่ ปัจจัยด้านผู้ถ่ายทอด ด้านผู้สืบทอด และด้านสภาพการแสดง 

 

Abstract

 This research aims to collect all available knowledge about Monkey show in Thailand as well as analyze its role and sustainability of this art as part of Thailand’s Intangible Cultural Heritage. The work focuses on the troupe “Sisphrakarn” as the only existing Monkey show troupe in order to collect all available knowledge and help create a sense of pride and ownership among the people of Thailand and boost moral supports to the troupe who plays an important role in supporting and sustaining the knowledge of the monkey show act. This work also covers an analysis and a reference tracing the background and literary reviews of the history of monkey act show in the area where this show has been active such as in Nakornsawan, Rachaburi, and Bangkok.

 This research is conducted through communities’ participation: 1) giving a permission from the owner of the show in for providing information and public interview  2) giving a permission and copyrights of the filming of the show 3) collecting social opinions  through the use of public questionnaire to entitle the show’s as Thailand’s Intangible Cultural Heritage. Moreover, during this project we have the opportunity to organize a  public hearing on the subject of “Monkey Show as Thailand’s Intangible Cultural Heritage” and a Seminar on “Monkey Show: Folk performance and its submission as Thailand’s Intangible Cultural Heritage.” Lastly, the project also gives the troupe “Sisphrakarn” an opportunity to review and reestablish their knowledge about the performance and give

 The research has found that among the different troupes of Monkey Show in Thailand: Wattana Vanorn Troupe, Thaimankong Troupe, Damrong Silpa Vanorn Troupe and Sisphrakarn Troupe. Only has Sisphrakarn been running their show Troup still and passing of knowledge among family members such as, Mr.Panya Kanrobru, and his hier and successor Mr.Vatchara Kanrobru, Ms.Vatcharee Kanrobru and Mr.Prakit Kanrobru.

 The current situation of the Monkey show is in crisis. Sisphrakarn Troupe’s popularity has been significantly lessened compared to that of the past. From the close  analysis it is found that 1) there is a high risk of extinction of the monkey show 2) having audience for monkey show will help preserve this art 3) Sisphrakarn Troupe plays an important role in passing knowledge of monkey show to the next generation 4) Monkey show must be, with no reservation, considered as Thailand’s Intangible Cultural Heritage.

icon pdf th รายงานวิจัย : Download (26 MB)
icon pdf th หนังสือเรื่องเล่า ล.ลิง : Download (35 MB)