พิมพ์

ภาษาชาติพันธุ์ (ภาคกลาง) : ภาษากฺ๋อง

ภาษาชาติพันธุ์ (ภาคกลาง) : ภาษากฺ๋อง

                 คำว่า “กฺ๋อง” เป็นคำที่คนกฺ๋องใช้เรียกชื่อกลุ่มและภาษาของตัวเอง คนไทยในพื้นที่ใกล้เคียงส่วนใหญ่มักเรียก “ละว้า” จนปรากฏมีคำว่า “ละว้า” นำหน้าชื่อหมู่บ้านที่มีชาวกฺ๋องอาศัยอยู่แทบทุกหมู่บ้าน เช่น บ้านละว้าคอกควาย บ้านละว้าวังควาย วิถีชีวิตชาวกฺ๋องส่วนใหญ่พึ่งพิงธรรมชาติ ช้อนกุ้ง จับปลา ล่าสัตว์ หาหน่อไม้ เก็บเห็ด และปลูกข้าวไร่ ในอดีตชาวกฺ๋องมีวัฒนธรรมการแต่งกายด้วยผ้าที่ทอขึ้นเองเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว แต่ปัจจุบันการแต่งกายในชุดพื้นเมืองแทบจะไม่เหลือให้เห็นกันแล้ว ส่วนศิลปะการทอผ้านั้นหายไปกับอดีต จนกระทั่งมีชาวกฺ๋องกลุ่มหนึ่งฟื้นฟูหัตถกรรมทอผ้าขึ้น ชาวกฺ๋องจึงเริ่มหันกลับมาทอผ้ากันอีกครั้ง ในขณะเดียวกันแนวคิดอีกด้านหนึ่งที่เหนียวแน่น คือ แนวคิดความเชื่อเรื่องการนับถือผี ทุกวันนี้ในวันข้างขึ้นเดือน ๖ ยังคงเห็นชาวกฺ๋องที่บ้านละว้ากกเชียง พร้อมใจทำพิธีเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษผีบ้านผีเรือน เจ้าป่าเจ้าเขา ตามความเชื่อเดิมอยู่เป็นประจำทุกปี

 

kong 1-min kong 2-min

ภาษากฺ๋อง เป็นภาษาในตระกูลจีน-ทิเบต สาขาเบอมิส (พม่า) ภาษาที่มีความใกล้เคียง ได้แก่ ภาษาพม่า ภาษาบีซูที่พบในจังหวัดเชียงราย และภาษาอึมปี้ที่พบในจังหวัดแพร่ ภาษากฺ๋องเป็นภาษาที่แสดงลักษณะของภาษาตระกูลจีน-ทิเบตอย่างเด่นชัด กล่าวคือ มีระบบเสียงวรรณยุกต์ เช่น กฺอง = ม้า, กฺ่อง = ม้า, กฺ้อง = สูง, กฺ๋อง = คนละว้า พยัญชนะท้ายหรือพยัญชนะสะกดภาษาก๋องนั้นดำรงเอกลักษณ์ของภาษาตระกูลทิเบต-พม่าไว้ คือ มีเสียงพยัญชนะสะกดน้อย เพียง ๓ หน่วยเสียงเท่านั้น คือ /-k, - ชี, -n / เช่น เอิ้ก = ไม้ กง = ตะกร้า, นังเอาะ = กระแต ค๋ง = นกยูง, ความสั้น-ยาวของเสียงสระไม่ได้ทำให้ความหมายของคำเปลี่ยนไป นอกจากนี้ยังมีลักษณะไวยากรณ์ที่มีการเรียงลำดับคำ (word order) แบบประธาน-กรรม-กริยา (S-O-V) เช่น งา มัง ชูออ <ฉัน-ข้าว-กิน> = ฉันกินข้าว งา เฮาะ แยะอ่อ <ฉัน-นก-ยิง> = ฉันยิงนก แบบประธาน-กรรมตรง-กรรมรอง-กริยา มองา ยึ้งชิอ่อ <เขา-ฉัน-เสื้อ-ให้> = เขาให้เสื้อฉัน แบบประธาน-สถานที่-กริยา งา กกเชียง นี่อ่อ <ฉัน-กกเชียง-อยู่> = ฉันอยู่สุพรรณบุรี เป็นต้น

จากอดีตชุมชนละว้ากกเชียงมีเพียงคนเชื้อสายกฺ๋องเท่านั้นที่อาศัยอยูในพื้นที่ ภาษาที่ใช้จึงมีภาษาเดียวต่อมามีการแต่งงานกับคนต่างเชื้อสาย เกิดการแลกเปลี่ยนภาษาและวัฒนธรรมกัน คนเฒ่าคนแก่ใช้ภาษากฺ๋องปนกับภาษาอื่น ๆ เช่น ภาษาลาว เด็ก ๆ ชาวกฺ๋องวันนี้ไม่เข้าใจภาษาแม่ เมื่อไม่เข้าใจ จึงไม่ใช้ ไม่พูด วัยรุ่นเข้าใจเพียงระดับคำ แต่ไม่นิยมใช้ ด้วยความรู้สึกว่าภาษาแม่นั้นเชย ทัศนคติในทางลบของเจ้าของภาษาเป็นสัญญาณเตือนว่า ภาษาละว้ากำลังจะสูญหายไปในไม่ช้า อีกทั้งจำนวนคนที่สามารถใช้ภาษากฺ๋องในการสื่อสารได้ไม่ถึง ๕๐ คน จาก ๓๐๐ คน ของทั้ง ๓ หมู่บ้าน คือ บ้านละว้าวังควาย บ้านกกเชียง ตำบลขมิ้น อำเภอด่านช้าง จังหวัดสุพรรณบุรี และบ้านคอกควาย ตำบลทองหลาง อำเภอห้วยคต จังหวัดอุทัยธานี

kong 3-min kong 4-min

อย่างไรก็ตาม เมื่อคนกฺ๋องรู้สถานการณ์ทางภาษาและวัฒนธรรมของตนเอง เกิดความตระหนักและได้พยายามอนุรักษ์และฟื้นฟูภาษาและวัฒนธรรม ตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๔๗ โดยได้มีการสร้างระบบตัวเขียน
ภาษากฺ๋องอักษรไทย เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบันทึกเรื่องราวต่าง ๆ และพยายามปกป้องคุ้มครององค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นไว้เพื่อลูกหลานและประเทศชาติ

ภาษากฺ๋อง ได้รับการประกาศขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ประจำปีพ.ศ. ๒๕๕๕

 

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (๒๕๖๐). ภาษา. กรุงเทพ ฯ : สถาบันวัฒนธรรมศึกษา กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.