Print

การทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ

เรื่อง              : การทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ

Title             :  Koyo Traditional Tile Production

ผู้วิจัย            : นายครื่น มณีโชต                       

           : นางมนัสสวาส กุลวงศ                       

           : นายสิทธิศักดิ์ ตันมงคล                       

           : นางสาววารุณี ทิพโอสถ                       

           : นางสุรีย์ ตันมงคล                       

ปีงบประมาณ   : 2559 

บทคัดย่อ

           

         การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเรื่อง การทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ โดยคณะผู้วิจัยได้คัดเลือกชุมชนบ้านท่านางหอม ตำบลน้ำน้อย อำเภอ หาดใหญ่ จังหวัดสงขลา เป็นพื้นที่ศึกษาหลักและชุมชนใกล้เคียง ผ่านกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ในการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ เพื่อกระตุ้นให้ชุมชนได้เห็น คุณค่าความสำคัญของการทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ เกิดจิตสำนึกร่วมกันที่จะอนุรักษ์และสืบสานการ ทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ ให้คงอยู่กับชุมชนได้อย่างยั่งยืน นำไปสู่การเสนอขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิ ปัญญาทางวัฒนธรรม ผลการวิจัยพบว่า องค์ความรู้ของการทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ เกิดจากการที่ คนจีนนำรูปแบบการก่อสร้างบ้านเรือนแบบตึกเข้ามาเมื่อประมาณ ๔๐๐ ปีก่อน และทำกระเบื้องดินเผา ขึ้นใช้งานที่เกาะยอ เมืองสงขลา ด้วยความพิเศษของดินเหนียวริมทะเลสาบสงขลาซึ่งเป็นดินเหนียว น้ำเค็มที่มีแร่เหล็กปะปนลงมาจากแนวเขาใกล้เคียง จึงได้ผลผลิตเป็นกระเบื้องดินเผาสีส้มมีลวดลาย สวยงาม บาง เบา และแกร่ง มีการใช้กระเบื้องดินเผาเกาะยอในพื้นที่ภาคใต้หลายแห่ง ในภาคกลางใช้ที่ พระนครศรีอยุธยา กรุงเทพฯ ปทุมธานี และเพชรบุรี ในประเทศมาเลเซียใช้ที่กลันตัน และตรังกานู กระเบื้องดินเผาเกาะยอใช้กันมากในสมัยรัชกาลที่ ๓ เพื่อการสร้างเมืองสงขลาที่บ่อยาง มีผู้สำรวจร่องรอย เตาเผากระเบื้องดินเผาทั้งฝั่งเกาะยอและฝั่งตรงกันข้ามเกาะยอ พบไม่ต่ำกว่า ๒๐๐ เตา กระทั่ง ปี พ.ศ. ๒๕๐๔ ประเทศไทยก้าวเข้าสู่ยุคการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม รูปแบบและวัสดุก่อสร้างใหม่ ทันสมัย เข้ามาแทนที่ ความนิยมก่อสร้างอาคารหลังคาทรงต่ ามุงด้วยกระเบื้องใยหินแผ่นใหญ่ ส่งผลให้อาคาร หลังคาทรงสูง มุงกระเบื้องแผ่นเล็ก เสื่อมความนิยมลงไป ตามมาด้วยการทยอยปิดตัวลงของโรง กระเบื้องดินเผากระทั่งปัจจุบันเหลือเพียงโรงเดียวที่บ้านท่านางหอมที่ยังคงยืนหยัดทำกระเบื้องดินเผา แบบโบราณส่งให้ลูกค้าไปใช้ในการบูรณะ ซ่อมแซมอาคารเก่า และใช้ในอาคารยุคปัจจุบันที่ต้องการ บรรยากาศแบบพื้นบ้าน การทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอที่มีประวัติมายาวนานกว่า ๔๐๐ ปี จึงจำเป็น จะต้องได้รับการอนุรักษ์และสืบสานให้คงอยู่ต่อไป ในฐานะมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชุมชน และของชาติ ชาวบ้าน เยาวชนรุ่นใหม่ ชุมชนบ้านท่านางหอมและชุมชนใกล้เคียงจึงต้องมีส่วนร่วมในการ รวบรวมและจัดเก็บข้อมูลการทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอ เพื่อก่อให้เกิดจิตสำนึกร่วมกันของชุมชนที่จะ อนุรักษ์และสืบสานการทำกระเบื้องดินเผาเกาะยอให้คงอยู่กับชุมชนได้อย่างยั่งยืน และนำไปสู่การเสนอ ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมต่อไป


ABSTARCT

              The purposes of this research gather local knowledge and information about Koyo Traditional Tile Production. For this study, the researchers selected Ban Tha Nang Hom at Nam Noi Sub-District, Hatyai District of Songkhla and surrounded villages by community participation to collect documentation about Koyo Traditional Tile Production. Moreover, the village was targeted at the community’s appreciation of the value and the significance, raising the community’s awareness of tradition conservation and sustainable inheritance, and being entitled as intangible cultural heritage. The results of study emphasized that knowledge of Koyo Traditional Tile Production has long been accumulated about 400 years ago from applying housing construction methods by replacing with Wooden and Ruen Khrueng Phook (House with rope). This production had been started in Koyo Songkhla. As special properties of clay in the coastline Songkhla lake, it is a salt clay containing iron mineral from the nearby area. The result of this product is orange traditional tile with light and solid. There were many places used Traditional Tile in the South of Thailand, Central of Thailand such as Ayutthaya, Bangkok, Pathumthani, and Phetchaburi, and in Malaysia such as Kelantan and Terengganu. Koyo Traditional Tile was popular during the reign of King Rama III of Thailand for building the city in Bor Yang. The explorers discovered evidence brick kiln in Koyo and surrounded area at least 200 places. Until 1961, Thailand was in moving toward development generation. The popularity of low slope roof building with the asbestos cement sheet was replaced by new construction techniques and modern materials. Then many factories closed. The existing factory is in Ban Tha Nang Hom which continues running the production operation for delivery to building restorations and new buildings in traditional styles. The history of Koyo Traditional Tile Production is about 400 years. It needs to be conserved and sustainability. The cooperation of local people facilitated public awareness on the sustainability of Traditional Tile and initiated the effort of entitlement of Koyo Traditional Tile Production as the intangible cultural heritage.



icon pdf thdownload