Print

เครื่องจักสานไม้ไผ่

เรื่อง              : เครื่องจักสานไม้ไผ่

Title             :  Traditional Bamboo handicraft in Tai So ethnic group in Northeast Thailand

ผู้วิจัย            : นายสุรพล ยอดศิริและคณะ                       

ปีงบประมาณ   : 2559 

บทคัดย่อ

           

         จากปัจจัยภายในของชุมชนเครื่องจักสานไม้ไผ่คือ ด้านองค์ความรู้เริ่มหายไป การลดลงของการ สืบทอดและการสนับสนุนในการรื้อฟื้น ฟื้นฟู และสำนึกชุมชนในการอนุรักษ์และสืบสานองค์ความรู้เรื่องนี้ในชุมชน ปัญหาข้างต้นเกิดในกลุ่มชาติพันธุ์ไทโส้ จังหวัดสกลนคร และจังหวัดนครพนมเช่นกัน ที่มีการสูญหายของเครื่องจักสานไม้ไผ่หลายอย่างซึ่งมีโอกาสใกล้สูญหายและกลุ่มเสี่ยงสูญหายหลายชนิด ได้แก่ กลุ่มเครื่องจักสานที่ใกล้สูญหายในชุมชนไทโส้ที่สำคัญในลำดับแรกสุด มีจำนวน ๒ ชนิด คือ ๑. ตึบอะวะ หรือก่องข้าวโบราณ ไทโส้ และ ๒. ครุอะแล็ง หรือคุขี้ชี (ภาชนะใส่น้ำ) ส่วนกลุ่มเครื่องจักสานที่มีโอกาสเสี่ยงสูญหายในปัจจุบันของชุมชนมีรายการเสี่ยงอยู่จำนวน ๒ ชนิด คือ ๑. ขันกะหย่อง ๒. อะลวยเด๊ะหรือสบอะลวยหรือน้ำเต้าใส่น้ำดื่ม ดังนั้นจึงมีความจำเป็นอย่างเร่งด่วน ในการดำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่จะปกป้องมรดก ภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมนี้ไว้

         โครงการรวบรวมและจัดเก็บข้อมูลมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม เรื่อง เครื่องจักสานไม้ไผ่: ภูมิปัญญาการผลิตของกลุ่มชาติพันธุ์ไทโส้ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีวัตถุประสงค์ คือ ๑.) เพื่อบันทึก รวบรวมและจัดเก็บข้อมูล เรื่องเครื่องจักสานไม้ไผ่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เน้นภูมิปัญญาในกระบวนการผลิตในกลุ่มที่ใกล้สูญหายและกลุ่มเสี่ยงสูญหายในชาติพันธุ์ไทโส้ ภายใต้กิจกรรมการมีส่วนร่วมของกลุ่มตัวอย่างและชุมชน ๒.) เพื่อสนับสนุนข้อมูลเพิ่มเติมในการจัดทำคลังข้อมูลมรดกภูมิปัญญา ด้านเครื่องจักสานไม้ไผ่ในกลุ่มที่อยู่ในกลุ่มที่ใกล้สูญหายและกลุ่มเสี่ยงสูญหายไปในชุมชนไทโส้ ๓.) เพื่อกระตุ้นจิตสำนึกของคนในชุมชนและสร้างขวัญกำลังใจในการรักษาภูมิปัญญาด้านการจักสานไม้ไผ่ให้คงอยู่คู่ชุมชน มีการถ่ายทอดและสืบสานองค์ความรู้ในกระบวนการผลิตแบบดั้งเดิมที่ใกล้สูญหายและภูมิปัญญาพื้นบ้านที่เกี่ยวข้องของไทโส้ ชุมชนตำบลนาโพธ์ อำเภอกุสุมาลย์ จังหวัดสกลนคร และชุมชนตำบลโพนจาน อำเภอโพนสวรรค์ จังหวัดนครพนม เพื่อให้เป็นมรดกภูมิปัญญาของคนรุ่นต่อไป

         ผลการดำเนินโครงการฯ ชุมชนมีส่วนร่วมกิจกรรมบันทึกรวบรวมองค์ความรู้ที่ขาดหายไป มี ผู้ปฏิบัติการสืบทอดความรู้และสงวนรักษาให้คงอยู่ผ่านกลุ่มผู้สูงอายุและนักเรียนในชุมชน ในกลุ่มเครื่องจักสานที่ใกล้สูญหายในชุมชนไทโส้ที่สำคัญในลำดับแรกสุด ๒ รายการ คือ ๑. ตึบอะวะ หรือก่องข้าวโบราณไทโส้ และ ๒. ครุอะแล็ง หรือคุขี้ชี (ภาชนะใส่น้ำ) ร่วมกันรวบรวมองค์ความรู้และการถ่ายทอดของช่างจักสานขาดช่วงไป ๓๐ ปีให้กลับมาปฏิบัติและถ่ายทอดสู่รุ่นต่อไป และส่วนกลุ่มเครื่องจักสานที่มีโอกาสเสี่ยงสูญหาย จำนวน ๒ รายการ คือ ๑. ขันกะหย่อง ๒. อะลวยเด๊ะ หรือสบอะลวยหรือน้ำเต้าใส่น้ำดื่ม ที่มีการปฏิบัติและสืบทอดน้อย ได้ดำเนินกิจกรรมกระตุ้นจิตสำนึกของคนในชุมชนทำให้ชุมชนมีการปฏิบัติและสืบทอดเพิ่มขึ้น




icon pdf thdownload