Print

พิธีกรรมงานศพของคนปกาเกอะญอ

เรื่อง              : พิธีกรรมงานศพของคนปกาเกอะญอ

Title             :  Funeral Ceremony of Pgakenyaw people

ผู้วิจัย            : นายทรงพลศักดิ์ รัตนวิไลลักษณ์                       

                     : สมาคมปกาเกอะญอเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน                       

ปีงบประมาณ   : 2558 

บทคัดย่อ

           

          การศึกษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมเรื่อง “พิธีกรรมงานศพของคนปกาเกอะญอ” ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อใช้กระบวนการการเก็บรวบรวมข้อมูลมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมแบบมีส่วนร่วมเพื่อเสริมสร้างความตระหนักและจิตสำนึกในความสำคัญของพิธีกรรมงานศพของคนปกาเกอะญอ นำไปสู่การสงวนรักษามรดกภูมิปัญญาให้เป็นวัฒนธรรมที่มีชีวิตสืบไปในชุมชนปกาเกอะญอ พร้อมทั้งรวบรวมข้อมูลพิธีกรรมงานศพของคนปกาเกอะญอให้มีเนื้อหาที่สมบูรณ์มากขึ้นนำไปสู่การเสนอทะเบียนเป็นมรดกภูมิปัญญาของชาติ และนำเสนอต่อองค์การการศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติ ให้เป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของมนุษยชาติเมื่อประเทศไทยเข้าเป็นภาคี อนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ ในโอกาสต่อไป โดยเลือกพื้นที่ศึกษาที่มีความแตกต่างกันตามบริบททางความเชื่อ ศาสนา สังคม เศรษฐกิจ เทคโนโลยี และสิ่งอำนวยความสะดวกของสังคมปัจจุบัน ระหว่างชุมชนที่ยังคงมีการปฏิบัติการพิธีกรรมงานศพของชาวปกาเกอะญอตามรูปแบบความเชื่อดั้งเดิมกับชุมชนที่เปิดรับการพัฒนาอย่างเต็มรูปแบบที่มีความหลากหลายในการนับถือศาสนา และความเชื่อ ระบบการผลิตจากการผลิตเพื่อยังชีพ เป็นการผลิตเพื่อการขาย เชื่อมโยงกับกลไกตลาดภายนอก และเป็นชุมชนที่ขยายตัว เพื่อศึกษารูปแบบพิธีกรรม ความเชื่อ และการปรับเปลี่ยนรูปแบบและขั้นตอนของพิธีกรรม รวมถึงความเชื่อมโยงทางความเชื่อในการจัดการพิธีงานศพ ระหว่างผู้ตายและผู้ที่ยังมีชีวิตอยู่ คนระบบธรรมชาติ การปฏิบัติตามความเชื่อสมัยใหม่ องค์ความรู้ดั้งเดิมที่ส่งผลต่อระบบการผลิตของชุมชน ความคงอยู่ และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติของชุมชนทั้งสองแบบ รวมถึงความเข้าใจถึงระบบความเชื่อเรื่องภพก่อนที่จะมาเกิดมาเป็นคน ช่วงที่มีชีวิตในสถานะเป็นคนและช่วงหลังความตายอันเป็นฐานความรู้ที่สำคัญ เพื่อให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้เกี่ยวกับงานศพ ความเชื่อ แก่นแท้ พิธีกรรม บทเพลงที่ใช้ในงานศพ การแสดงความเคารพต่อศพ และวิญญาณของผู้ล่วงลับ การตัดแบ่งระหว่างภพผีกับภพคน และความสัมพันธ์ทางธรรมชาติกับขวัญของผู้ที่มีชีวิตอยู่ ที่บ่งบอกถึงอัตลักษณ์และการดำรงอยู่ของชุมชนปกาเกอะญอแต่ละพื้นที่ นอกจากนั้นงานศพยังเป็นการปฏิบัติความสัมพันธ์ระหว่างญาติพี่น้องน้องผู้ตายกับคนในชุมชน การพบปะกันและการทำหน้าที่ของผู้คนในแต่ละวัย การช่วยเหลือซึ่งกันและกันในยามเศร้าโศก ข้อห้ามและข้อปฏิบัติช่วงระหว่างงานศพกับช่วงหลังงานศพ เป็นแหล่งปฏิบัติการและพื้นที่การเรียนรู้ขั้นตอนและกระบวนการงานศพ ความเชื่อมโยงกับความเข้มแข็งขององค์กรชุมชน อุดมการณ์ การปฏิบัติ การคงอยู่ของคนกับทรัพยากรธรรมชาติในชุมชนปกาเกอะญอ


ABSTARCT

             The study on cultural heritage of funeral ceremony of Pgakenyaw people was aimed at using the participatory process for collecting data on cultural heritage to enhance awareness and consciousness on significance of funeral ceremony of Pgakenyaw people leading to the maintenance of this cultural heritage making it alive in Pgakenyaw community. The process was also to collect data on funeral ceremony of Pgakenyaw to cover all of its contents getting ready for being proposed to be registered as a nation’s cultural heritage and to propose to the UN Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO) to be recognized as a mankind’s cultural heritage after Thailand had joined partnership of the Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. The sites for the study were selected to assure variety of their belief, religious, social, economic, and technological contexts and facilities of the present society between the community still maintaining traditional Pgakenyaw funeral ceremony and the one fully opening for new development with variety of religions, beliefs, and productive system switching life-maintaining system to the one for selling connecting with outside marketing mechanism and becoming expanded. The study was also to investigate the ceremony model and beliefs and their modifications on the process and steps of the ceremony including their linkage to the beliefs in setting up funeral ceremony between the dead and the ones left behind, people and nature, adoption of new practice along modern beliefs, traditional knowledge affecting the community’s production system, present conditions, and natural resource management of the two community types. It was also involved with the people’s understanding on system of beliefs on the human pre-world, the present existence as human, and world after the death. All these pieces of information had served as the fundamental knowledge to assure the new generation people’s learning about the funeral, basic beliefs, ceremony, song used in the funeral, way to pay respect of the dead body and soul of the dead one, the division between the ghost world and human world, and relationship between nature and spirit of the people still alive reflecting identity and existence of Pgakenyaw community in each area. Moreover, the funeral is also the practice to maintain interrelationship among the dead’s relatives and others in the community, meeting of people from various ages and duties, their moral support for one another during the sad period, prohibitions and practices during and after the funeral, etc. The funeral had served as the practice space to be learned along the steps and process connecting to the community organization’s strength, ideology, and practice on co-existence between humans and nature of Pgakenyaw community



icon pdf thdownload