Print

มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมจากงานบุญเดือนสิบ : กระยาสารท

มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมจากงานบุญเดือนสิบ : กระยาสารท

ks1 ks2

 

กระยาสารท คือ ขนมกวนทำจากข้าวเม่ารางที่คั่วแล้ว ข้าวตอกคั่วกรอบ ถั่วลิสงคั่ว งาขาวคั่ว นํ้าตาลอ้อยหรือนํ้าตาลมะพร้าว หัวกะทิกวนเข้าด้วยกันจนเหนียวเกาะเป็นปึก เมี่อกวนได้ที่แล้วมักนำไปใส่บนใบตองแห้ง ทำเป็นแผ่นหนาบางตามต้องการคำว่า กระยา แปลว่า อาหาร รวมหมายถึง อาหารที่ทำในวันสารท เดิมเป็นขนมพิธีกรรม ทำขึ้นเมื่อถึงคืนแรม ๑๕ คํ่า เดือน ๑๐ เพื่ออุทิศส่วนกุศลให้แก่ผู้ล่วงลับไปแล้ว ดังปรากฏในหนังสือนิราศเดือนของนายมีในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ว่า

 

“ถึงเดือนสิบเห็นกันเมื่อวันสารท

ใส่อังคาสโภชนากระยาหาร

กระยาสารทกล้วยไข่ใส่โตกพาน

พวกชาวบ้านถ้วนหน้าธารณะ

เจ้างามคมห่มสีชุลีนบ

แล้วจับจบทัพพีน้อมศีรษะ

หยิบข้าวของกระยาสารทใส่บาตรพระ

ธารณะเสร็จสรรพกลับมาเรือน

กระยาสารทเป็นขนมหวานจัด สามารถเก็บไว้ได้นาน นิยมกินคู่กับกล้วยไข่ ซึ่งจะออกผลดกในช่วงเดือนสิบ จึงทำให้เป็นขนมที่มีคุณค่าทางโภชนาการ กล่าวคือ ได้คาร์โบไฮเดรตจากข้าวตอกข้าวพอง ได้โปรตีนจากถั่วและงา ได้ไขมันจากกะทิและงา ได้วิตามินและแร่ธาตุจากกล้วยไข่ จึงเป็นขนมที่ให้พลังงานพอเหมาะแก่ร่างกาย สามารถพัฒนาเป็นอาหารสุขภาพได้ ปัจจุบันกระยาสารทเป็นขนมที่มีขายทั่วไป ผู้ขายนิยมใส่แปะแซ เพื่อทำให้เหนียวยิ่งขึ้นและใส่นํ้าตาลมากขึ้นจนกลายเป็นขนมกวนรสหวานจัดและแข็งจนกินได้ยาก ทำให้ความนิยมลดน้อยลง กระยาสารท ได้รับการประกาศขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๕๖

 

เอกสารอ้างอิง

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (๒๕๖๐). ความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล.

กรุงเทพ ฯ : สถาบันวัฒนธรรมศึกษา กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.