Print

ภูมิปัญญาขนม (ใน) ไทย : ขนมบันดุ๊ก

ภูมิปัญญาขนม (ใน) ไทย : ขนมบันดุ๊ก

          ขนมบันดุ๊ก หรือ มันดุก เป็นขนมชนิดหนึ่งที่เป็นสัญลักษณ์ของจังหวัดตราดที่มีการสืบทอดมาช้านานจากรุ่นสู่ ปัจจุบันจะพบขนมบันดุ๊กได้หากมีการจัดงานประเพณีหรืองานบุญต่าง ๆ ตลอดจนใช้ประกอบในพิธีทางศาสนาของจังหวัด นักวิชาการท้องถิ่นเมืองตราด สันนิษฐานถึงชาติกำเนิดของ “ขนมบันดุ๊ก” เป็นสองทาง คือ อาจมาจากเมืองเขมร หรือ มาจากเมืองญวน ซึ่งหากพิจารณาจากบริบททางประวัติศาสตร์ของเมืองตราดจะพบว่าพลเมืองของทั้งสองประเทศต่างก็เคยถูกกวาดต้อนเข้ามาอยู่ในเมืองตราดทั้งคู่เช่นเดียวกัน

          คนทั่วไปจะเรียกขนมชนิดนี้ว่า “ขนมเปียกปูนขาว” โดยเป็นขนมที่ทำจากแป้งข้าวเจ้ากวน และทานกับน้ำเชื่อมที่ทำจากน้ำตาลอ้อยและถั่วลิสงคั่วป่น สามารถทำได้ง่ายมีขั้นตอนดังนี้

snacks (17) snacks (16)

 

         ส่วนผสมแป้ง

                    แป้งข้าวเจ้าโม่สด          ๒        ถ้วยตวง

 

                    แป้งมันสำปะหลัง          ๑/๒     ถ้วยตวง

 

                    น้ำใบเตยคั้นเข้ม ๆ         ๑        ถ้วยตวง

 

                    น้ำเปล่า                    ๔ ๑/๒  ถ้วยตวง

 

                    ถั่วลิสงคั่วหยาบ

 

                    - ผสมแป้งข้าวเจ้าโม่สดและแป้งมันสำปะหลังให้เข้ากัน ค่อย ๆ ใส่น้ำเปล่าแล้วคนให้เข้ากัน

 

                    - ใส่น้ำใบเตย คนให้เข้ากันอีกครั้ง เทใส่กระทะทอง ยกขึ้นตั้งไฟกวนจนข้นเหนียว หลังจากนั้นจึงเทใส่ถาด พักให้เย็นตัว

 

                    - ตัดขนมเป็นชิ้น ราดน้ำเชื่อม น้ำกะทิ พร้อมโรยถั่วลิสง

 

          ส่วนผสมน้ำเชื่อม

                   น้ำตาลทรายแดง          ๓        ถ้วยตวง

 

                   น้ำเปล่า                    ๒        ถ้วยตวง

 

                   - ผสมน้ำตาลทรายแดงและน้ำเปล่า ยกขึ้นตั้งไฟพอเดือด เบาไฟเคี่ยวพอข้นเหนียว แล้วยกลง

 

          ส่วนผสมน้ำกะทิ

                   หัวกะทิ                     ๑        ถ้วยตวง

                    แป้งมันสำปะหลัง          ๑/๒     ช้อนชา

                    เกลือป่นหยาบ             ๑        ช้อนชา

                   - ผสมส่วนผสมทั้งหมดให้เข้ากัน ยกขึ้นตั้งไฟ คนจนแป้งสุกมีลักษณะข้นเล็กน้อย จึงยกลง

snacks (15) snacks (14)

            ดังนั้น จะเห็นได้ว่าขนมบันดุ๊กนี้จะมีลักษณะคล้ายกับขนมเปียกปูน คนทั่วไปจึงมักเรียกขนมชนิดนี้ว่า “ขนมเปียกปูนขาว” แต่มีวิธีการรับประทานแตกต่างกัน เนื่องจากขนมบันดุ๊กจะเป็นขนมที่ทำจากแป้งข้าวเจ้ากวน และเวลาทานก็ตัดขนมเป็นชิ้น ราดด้วยน้ำเชื่อมที่ทำจากน้ำตาลอ้อยและโรยด้วยถั่วลิสงคั่วป่น

          ปัจจุบันชุมชนโภคไพร อำเภอเมือง จังหวัดตราด ได้มีความพยายามประสานงานหน่วยงานและองค์กรที่เกี่ยวข้อง เพื่อช่วยสร้างกระบวนการส่งเสริมและรักษาขนมบันดุ๊ก โดยการผลักดันให้ขนมบันดุ๊กเข้าไปอยู่ในงานบุญประเพณีและงานอื่น ๆ ของจังหวัดตราด เพื่อเป็นการสืบทอดและถ่ายทอดมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่สำคัญนี้ให้คนรุ่นหลังได้เห็นและได้สัมผัส รวมถึงการสนับสนุนให้บรรจุเข้าไปอยู่ในแผนงานการบริหารจัดการประจำปีของส่วนท้องถิ่น ซึ่งจะนำไปสู่ความเข้าใจและเรียนรู้ในคุณค่าแห่งรากวัฒนธรรม ตลอดจนการสร้างอัตลักษณ์ของชุมชนได้อย่างเข้มแข็งและยั่งยืน

ขนมบันดุ๊ก ได้รับการประกาศเป็นรายการเบื้องต้นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของจังหวัดตราด ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๐

 

เอกสารอ้างอิง

สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดตราด. (๒๕๖๐). แบบจัดทำรายการเบื้องต้นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม

(แบบ มภ. ๒). เอกสารอัดสำเนา.

https://www.maeban.co.th/features_detail.php?id=395 สืบค้นเมื่อวันที่ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๖๔

https://www.museumthailand.com/th/801/storytelling/%E0%B8%9A%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%B8%E0%B8%81/ สืบค้นเมื่อวันที่ ๑๑ พฤษภาคม ๒๕๖๔