Print

ภูมิปัญญาขนม (ใน) ไทย : ขนมฝรั่งกุฎีจีน

ภูมิปัญญาขนม (ใน) ไทย : ขนมฝรั่งกุฎีจีน

ชุมชนกุฎีจีน เป็นชื่อชุมชนเก่าแก่ของกรุงเทพ ฯ ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยาทางฝั่งธนบุรีใต้วัดกัลยาณมิตรลงมา มีคลองกุฎีคั่นอยู่ ชุมชนกุฎีจีนเป็นชุมชนแรกของชาวคริสต์นิกายโรมันคาทอลิกตั้งแต่เริ่มตั้งกรุงธนบุรี จากการศึกษาพบว่าคำว่า กุฎีสันนิษฐานว่าเป็นคำที่แผลงมาจากคำว่า กุฏิในภาษาบาลี แปลว่าที่อาศัยของนักบวช ส่วนคำว่า “กุฎีจีน” สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ทรงวินิจฉัยไว้ในสาส์นสมเด็จว่าน่าจะหมายถึง ศาลเจ้าจีนขนาดใหญ่อยู่ตรงคลองกุฎีจีน ห่างแม่น้ำไปประมาณ ๒ เส้น สันนิษฐานว่าชาวจีนสร้างขึ้นมาตั้งแต่ก่อนสมัยพระไชยราชาโปรดให้ขุดคลองลัด ทำให้แม่น้ำเจ้าพระยาซึ่งเดิมไหลไปทางบางกอกใหญ่เปลี่ยนเส้นทางเดินมาตั้งแต่ปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา

ชุมชนกุฎีจีนในอดีตเป็นชุมชนของชาวคริสต์หลายเชื้อชาติ นอกจากคนไทยแล้วยังมีโปรตุเกส จีนและญวนที่มาจากจันทบุรี มีความเป็นอยู่แบบเครือญาติกันโดยมีบาทหลวงเป็นผู้นำชุมชน ชาวกุฎีจีนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย ในย่านนี้แต่เดิมมีทั้งโรงงานกระเบื้อง โรงฟืนหวาและการทำขนม

snacks (9) snacks (8)

 

ขนมฝรั่งกุฎีจีน เป็นขนมดั้งเดิมของชาวชุมชนกุฎีจีนเชื้อสายโปรตุเกส แขวงวัดกัลยาณ์ เขตธนบุรีมีลักษณะเหมือนขนมไข รูปร่างคล้ายถ้วยปากกว้าง ทำจากแป้งสาลี ผสมน้ำตาลและไข่เป็ด ทำให้สุกด้วยการอบมีลักษณะกรอบนอกนุ่มใน หน้าขนมโรยด้วยน้ำตาลและแต่งหน้าด้วยลูกเกด ลูกพลับแห้ง และฟักเชื่อม การทำขนมฝรั่งกุฎีจีนมีมาช้านานเป็นสินค้าที่มีชื่อเสียงมากกว่า ๒๐๐ ปี โดยชาวโปรตุเกสถ่ายทอดการทำขนมฝรั่งให้แก่คนในชุมชน และมีการสืบทอดการทำขนมฝรั่งมาจนถึงปัจจุบันเป็นรุ่นที่ ๕ โดยสืบทอดกันในครอบครัวต่อ ๆ กันมา โดยวิธีการทำเริ่มต้นด้วยการนำไขเป็ดและน้ำตาลทรายตีจนฟู นำแป้งสาลีที่ร่อนแล้วผสมลงไปให้พอเหมาะคนให้เข้ากัน เทลงแม่พิมพ์ วางบนเตาอบที่มีความร้อนสูงมาก จนขนมสุกไดที่แล้วจึงเคาะขนมออกจากพิมพ์

ขนมฝรั่งกุฎีจีน เป็นขนมตำรับโบราณสืบทอดในกลุ่มชาวคริสต์เชื้อสายโปรตุเกส ซึ่งอาศัยอยู่ในชุมชนกุฎีจีนฝั่งธนบุรีมาตั้งแต่สมัยพระเจ้ากรุงธนบุรี จนมีคำกล่าวคุ้นหูคนกรุงเทพ ฯ ว่า ข้าวหลามตัดวัดระฆังขนมฝรั่งกุฎีจีนปัจจุบันคงเหลือบ้านที่ทำอยู่เพียง ๓ ตระกูล ได้แก่ บ้านธนูสิงห์ บ้านหลานแม่เป้าและบ้านป้าเล็ก ซึ่งยังคงสูตรต้นตำรับดั้งเดิมที่ยังคงเหลืออยู่  

snacks (6) snacks (5)
snacks (4) snacks (3)

 

ขนมฝรั่งกุฎีจีน ได้รับการขึ้นบัญชีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๑

 

 เอกสารอ้างอิง

 

กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (๒๕๖๑). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ประจำปีพุทธศักราช ๒๕๖๑.

 

กรุงเทพ ฯ : สถาบันวัฒนธรรมศึกษา กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.